Ze herinnert zich het moment nog goed. Ze zaten aan de keukentafel, de aanmeldformulieren voor groep 1 voor zich. Handen zweefden boven het papier, pen in de aanslag. Maar ze kon het niet. Er kriebelde iets in haar buik, een stemmetje dat fluisterde: “Dit voelt niet goed.”
Misschien herken je dat gevoel. Die innerlijke stem die je vertelt dat er een andere weg mogelijk is. Dat thuisonderwijs eigenlijk precies zou passen bij jou en jullie gezin. Maar tegelijkertijd die andere stemmen – die van je partner, je ouders, je schoonouders, je vriendinnen – die allemaal vragen: “Maar weet je dat wel zeker?”
En daar zit je dan. Verscheurd tussen wat jij voelt dat goed is voor je kind, en de druk van iedereen om je heen die het allemaal beter denkt te weten.
Waarom sociale druk zo heftig voelt
Laten we eerlijk zijn: de druk om te conformeren aan de norm is enorm. School is ‘normaal’. Thuisonderwijs is ‘anders’. En anders zijn vraagt moed. Vooral in Nederland, waar we zo graag met z’n allen in exact hetzelfde schuitje zitten.
Ik zie het om me heen, ik hoor het in de berichten die ik dagelijks krijg: ouders die eigenlijk overtuigd zijn van thuisonderwijs, maar het niet durven. Niet omdat ze twijfelen aan hun eigen kunnen. Niet omdat ze denken dat het slecht is voor hun kind. Maar omdat ze bang zijn voor het oordeel van anderen.
“Wat zullen de buren denken?”
“Mijn moeder vindt het niks.”
“Mijn partner staat er niet achter.”
“Mijn vriendinnen snappen het niet.”
En dus blijven ze steken in een onderwijsvorm die niet past, omdat de sociale druk om ‘normaal’ te doen te groot is.
Het gesprek met je partner
Van alle gesprekken die je moet voeren over thuisonderwijs, is dit vaak de allermoeilijkste. Want dit is de persoon met wie je je leven deelt, je kinderen opvoedt, je toekomst plant. Als jullie hier niet samen in staan, voelt dat als een fundamentele breuk.
Ik heb geluk gehad. Mijn partner stond er vanaf het begin positief tegenover en was, na wat meer informatie, ook echt enthousiast. Maar ik zie om me heen zoveel ouders – meestal moeders – die worstelen met een partner die sceptisch is. Die bang is dat het niet goed gaat. Die zich zorgen maakt over socialisatie, over diploma’s, over de toekomst.
Het moeilijke is: die zorgen zijn oprecht. Je partner wil ook het beste voor jullie kind. Jullie zijn het alleen niet eens over wat ‘het beste’ is.
Wat heeft mij geholpen in gesprekken over thuisonderwijs? Luisteren. Echt luisteren naar de zorgen. Niet meteen in de verdediging schieten, maar proberen te begrijpen waar de angst vandaan komt. Meestal gaat die angst namelijk niet over thuisonderwijs zelf, maar over dieperliggende zorgen: wat als het misgaat? Wat als ons kind achterraakt? Wat als we de verkeerde keuze maken?
En dan, na goed luisteren: rustig informatie delen. Niet overdonderen, maar stap voor stap laten zien dat thuisonderwijs een volwaardige, legale, goed werkende onderwijsvorm is. Verhalen delen van andere gezinnen. Onderzoek tonen. Langzaam de angst vervangen door informatie.
Maar soms, en dat is de moeilijke waarheid, is je partner er nog steeds niet klaar voor. En dan moet je een keuze maken: wacht je? Ga je toch? Zoek je een middenweg?
Ik kan die keuze niet voor je maken. Wat ik wel weet: als jij diep in je hart voelt dat thuisonderwijs goed is voor je kind, dan verdient die stem gehoord te worden. Ook in je relatie.
Ik heb inmiddels veel ervaring met het voeren van gesprekken met ouders die thuisonderwijs overwegen. Neem gerust contact op als je het prettig lijkt om met mij en je partner een gesprek te voeren over deze vorm van onderwijs. Wellicht kan ik wat zorgen of angsten wegnemen.
De gesprekken met je ouders
En dan zijn er je ouders. Of schoonouders. De generatie die je zelf heeft grootgebracht, die hun eigen ideeën heeft over onderwijs en opvoeding.
“Maar wij hebben jullie toch ook gewoon naar school gestuurd?”
“Thuisonderwijs, is dat niet iets voor streng religieuze gezinnen?”
“Hoe moet dat dan met socialisatie?”
Het rare is: deze generatie heeft zelf vaak prachtige herinneringen aan school. Ze zien niet wat er veranderd is. De prestatiedruk. De toetscultuur. De klassen van 30 kinderen. De burn-outs en depressies bij kinderen van 10 jaar oud. De volledig overspannen overwerkte juffen en meesters.
Ik merk in gesprekken met mijn eigen ouders dat het helpt om niet te oordelen over hun keuzes. Ze hebben gedaan wat op dat moment het beste leek. Maar de wereld is veranderd. Onderwijs is veranderd. En daarom mogen onze eigen keuzes ook anders zijn.
Wat ik ook merk: acties spreken harder dan woorden. Mijn ouders waren eerst sceptisch over thuisonderwijs. Maar toen ze zagen hoe mijn kinderen opbloeien, hoe ze leren, hoe gelukkig ze zijn – toen veranderde hun toon. Van bezorgd naar trots.
Geef mensen de tijd om te wennen aan het idee. En toon ze intussen dat het werkt.
De vriendinnengroep
En dan is er nog de sociale cirkel. De vriendinnen bij wie je staat te wachten bij het schoolhek. Oh wacht, dat doe je straks dus niet.
Ik zal eerlijk zijn: sommige vriendschappen zijn veranderd sinds we thuisonderwijs geven. Niet per se verslechterd, maar anders. We hebben minder gedeelde ervaringen. Geen gezamenlijke frustraties over de juf, geen appjes over de schoolreis, geen samen klagen over te veel huiswerk.
Maar weet je wat? De vriendschappen die echt waardevol waren, die zijn gebleven. Die zijn zelfs sterker geworden. Want echte vrienden respecteren je keuzes, ook als ze die zelf niet zouden maken.
En de vriendschappen die verdwenen? Die waren misschien niet zo diep als ik dacht. Die waren waarschijnlijk ook wel verdwenen als we andere ouderschaps- en onderwijskeuzes maakten.
Wat ik wel heb gevonden: een nieuwe community. Andere thuisonderwijs ouders, online en offline. Mensen die het begrijpen. Die dezelfde taal spreken. Die je niet hoeft uit te leggen waarom je deze keuze maakt.
En dat is bijzonder waardevol.
De kunst van het loslaten
Hier is de harde waarheid die ik heb geleerd: je kunt niet iedereen overtuigen. En dat hoeft ook zeker niet.
Er zullen altijd mensen zijn die het niks vinden. Die denken dat je je kinderen tekort doet. Die hun mening ongevraagd geven. Die hun ogen rollen als je vertelt dat je thuisonderwijs doet.
En weet je wat ik daarvan heb geleerd? Dat is oké. Hun mening over mijn keuzes is niet mijn probleem.
Dit klinkt misschien hard. Maar het is ook bevrijdend. Want zodra je accepteert dat je niemand hoeft te overtuigen, wordt het makkelijker om je eigen pad te gaan.
Ik hoef mijn keuzes niet te verdedigen tegenover de buurvrouw. Ik hoef geen verantwoording af te leggen aan die ene tante die toch al overal commentaar op heeft. Ik hoef niet te bewijzen dat thuisonderwijs werkt aan mensen die toch niet geïnteresseerd zijn in het antwoord.
Mijn energie gaat naar mijn kinderen. Naar ons onderwijs. Naar ons gezinsleven. En naar de mensen die oprecht geïnteresseerd zijn en respectvol vragen stellen.
De rest mag denken wat ze willen.
Wat als je het toch niet durft?
Misschien lees je dit en denk je: “Ja, maar ik durf het echt niet. De druk is te groot.”
En dat begrijp ik. Echt waar. Want ik weet hoe zwaar die druk kan zijn. Vooral als je belangrijkste mensen – je partner, je ouders – er niet achter staan.
Maar ik wil je een vraag stellen: wat kost het je om het niet te doen?
Wat kost het je om je kind naar een school te sturen waar het niet gelukkig is, omdat jíj bang bent voor wat anderen denken?
Wat kost het je om elke ochtend die strijd te hebben, omdat je diep van binnen weet dat er een andere weg is?
Wat kost het je om jezelf klein te houden, om niet te kiezen voor wat jij gelooft dat goed is?
Ik zeg niet dat thuisonderwijs voor iedereen de juiste keuze is. Maar als jij diep in je hart voelt dat het voor jullie wel de juiste keuze is, dan verdient die stem gehoord te worden. Zelfs als die stem zacht is. Zelfs als hij overstelpt wordt door alle andere stemmen om je heen.
Zeker ook, en dit is mijn hoofdboodschap met Een Mooi Gezin, omdat er NA schoolonderwijs GEEN weg meer terug is. Je kunt niet ná schoolonderwijs thuisonderwijs gaan doen. Dus bij twijfel, niet inhalen. Bij twijfel, niet inschrijven. Bij twijfel: in ieder geval voor nu thuisonderwijs doen en dan kun je altijd láter nog wel naar school.
Moed verzamelen
Moed is niet de afwezigheid van angst. Moed is angst hebben en het toch doen.
Dus misschien ben je bang. Bang voor het oordeel. Bang voor de gesprekken. Bang om te falen.
Maar als je echt gelooft dat thuisonderwijs goed is voor je kind, dan is die angst het waard om doorheen te bijten.
Start klein. Begin met gesprekken. Verzamel informatie. Zoek anderen die deze weg gegaan zijn. Bouw langzaam je zelfvertrouwen op.
En weet: je hoeft het niet meteen perfect te doen. Je mag twijfelen. Je mag bang zijn. Je mag een proefperiode afspreken met je partner. Je mag beginnen met een jaar thuisonderwijs om te kijken hoe het gaat.
Elke grote verandering begint met een eerste kleine stap.
Praktische tip tussendoor:
Besluit voor het komende jaar voor thuisonderwijs te gaan. Kijk per periode, niet voor de rest van je leven. Dat maakt de communicatie met anderen vaak ook makkelijker: mensen snappen vaak echt wel dat je de informatie van groep 1 ook thuis kunt overbrengen. Dat je je kleuter liever veel buitenspelend opvoed dan in een volle schoolklas. Als mensen rustig kunnen wennen aan het idee, beginnen ze niet meteen over “Hoe ga je Frans onderwijs geven in 5 VWO?” en dat kalmeert het gesprek vaak behoorlijk. “We kiezen het komende jaar voor thuisonderwijs voor onze 4 jarige” is een minder heftige boodschap dan “Ons kind gaat helemaal nooit naar school.”
Jouw leven, jouw keuzes
Uiteindelijk komt het hierop neer: dit is jouw leven. Jouw gezin. Jouw kind.
Natuurlijk is het fijn als iedereen achter je staat. Natuurlijk is het makkelijker als je partner enthousiast is, je ouders trots, je vriendinnen begripvol.
Maar uiteindelijk ben jij degene die elke dag met deze keuze leeft. Jij bent degene die je kind ziet worstelen of opbloeien. Jij bent degene die de consequenties draagt.
En dus mag jij ook de keuze maken.
Zelfs als die keuze niet populair is. Zelfs als die keuze anderen ongemakkelijk maakt. Zelfs als die keuze betekent dat je tegen de stroom in moet zwemmen.
Want weet je wat het mooiste is? Naarmate je kind opbloeit, naarmate het thuisonderwijs werkt, naarmate je zelfverzekerder wordt in je keuze – dan vallen die kritische stemmen vanzelf weg.
Resultaten spreken voor zich. Een gelukkig kind spreekt voor zich. Een gezin dat opbloeit spreekt voor zich.
En dan merk je: de meningen van anderen doen er steeds minder toe. Want jij weet wat jij weet. Jij ziet wat jij ziet. En dat is genoeg.
Tot slot
Als je dit leest en je herkent jezelf hierin – die onzekerheid, die sociale druk, die angst voor het oordeel van anderen – dan wil ik je dit meegeven:
Jouw gevoel telt. Jouw intuïtie als ouder telt. Wat jij ziet en weet over je kind telt.
De weg van thuisonderwijs vraagt moed. Maar misschien vraagt het nog meer moed om je kind naar een systeem te sturen dat niet past, alleen omdat het van je verwacht wordt.
Wees moedig. Durf af te wijken. Durf je eigen pad te gaan.
En als het moeilijk wordt, als de druk te groot lijkt, als je twijfelt – denk dan aan waarom je deze keuze wilde maken. Denk aan je kind. Denk aan het gezin dat je wilt zijn.
En weet: je bent niet alleen. Er zijn meer ouders die dit pad gaan. Die ook door die twijfels heen zijn gegaan. Die ook die kritische vragen hebben moeten beantwoorden.
En aan de andere kant? Daar wacht vrijheid. Daar wacht een kind dat opbloeit. Daar wacht een gezinsleven dat bij jullie past.
Dat is het waard. Echt waar.