Catan ligt al jaren in onze kast. We hebben het gespeeld toen de kinderen er eigenlijk nog te jong voor waren, en we spelen het nog steeds — alleen duren de potjes nu minder lang omdat ze sneller begrijpen wat ze doen.
Dat is precies wat ik mooi vind aan dit spel: het groeit mee.
Gameschooling is het toepassen van (bord)spellen bij het thuisonderwijs aan je kind(eren). Meer informatie over deze stroming binnen thuisonderwijs vind je via deze link: Gameschooling.
Wat is Catan?
Catan (vroeger: Kolonisten van Catan) is een bordspel voor 3-4 spelers, aanbevolen vanaf 10 jaar. Spelers bouwen nederzettingen, wegen en steden op een eiland van hexagonale tegels. Je verzamelt grondstoffen via dobbelstenen, handelt met andere spelers, en probeert als eerste tien punten te scoren.
Het speelbord wordt elke keer anders gelegd, dus geen twee potjes zijn hetzelfde.
Gemiddelde speelduur: een uur. Met jonge kinderen: langer.
Wat leren kinderen ervan?
Rekenen
Catan werkt met twee dobbelstenen. Optellen tot 12 is een doorlopende oefening — elke beurt. Voor oudere kinderen kun je een stap verder gaan: maak samen een kansberekening. Welk getal valt het vaakst? (7 wint altijd.) Laat ze een tabel maken en turven over tien potjes. Ineens begrijpen ze waarom het slim is om bij een 6 of 8 te bouwen.
Strategie
Waar bouw je je eerste nederzetting? Welke grondstoffen heb je nodig voor jouw plan? Wanneer handel je, en wanneer houd je je kaarten? Catan dwingt kinderen om meerdere stappen vooruit te denken.
Onderhandelen
“Ik geef je hout voor steen.” Klinkt simpel, maar kinderen moeten leren inschatten wat eerlijk is, wat slim is, en wanneer ze iemand anders helpen door een deal te sluiten. Dat is een sociale vaardigheid die je moeilijk uit een werkboek haalt.
Aanpassingsvermogen
Het bord verandert elk spel. De grondstoffen die vorige keer overvloedig waren, zijn nu schaars. Wie vasthoudt aan zijn oorspronkelijke plan, verliest. Wie bijstuurt, wint.
Engels (optioneel)
Speel het in het Engels. De grondstoffen (wood, brick, wheat, ore, sheep), de acties (build, trade, buy) — prima woordenschat voor kinderen die al wat basis Engels hebben.
Van welke leeftijd?
Op de doos staat 10 jaar, maar wij speelden het eerder. Met een kind van 7-8 kun je het prima spelen als je het rustig uitlegt en de eerste paar beurten meehelpt. Jongere kinderen kunnen meedoen als “assistent” van een ouder speler — ze gooien de dobbelstenen, tellen de grondstoffen, en leren het spel van binnenuit kennen voordat ze zelfstandig spelen.
Uitbreidingen
Catan heeft diverse uitbreidingen die het spel uitbreiden of variëren:
- Zeevaarders — schepen bouwen, nieuwe eilanden ontdekken. Het introduceert schepen, piraten en nieuwe grondstoffen, waardoor het speelveld aanzienlijk wordt uitgebreid.
- Steden & Ridders — meer complexiteit, voor ervaren spelers
- Kooplieden en barbaren – Deze uitbreiding voegt verschillende scenario’s toe aan het spel, waaronder handel met nomadische stammen en verdediging tegen barbaarse invasies. Het biedt een gevarieerde en uitdagende spelervaring.
- Familie-editie — vereenvoudigde versie voor jongere kinderen (6+)
Begin met het basisspel. De uitbreidingen zijn leuk als je het spel goed kent.
Vergelijkbare spellen
Wil je iets soortgelijks maar anders?
- Ticket to Ride — treinroutes bouwen, aardrijkskunde, iets rustiger dan Catan
- Puerto Rico — economisch, complexer, voor oudere kinderen (12+)
- Carcassonne — legspel, makkelijker instap, ook voor jongere kinderen
Lees meer
→ Terug naar gameschooling: de complete gids
→ Gameschooling met kaartspellen
→ Dagplanning thuisonderwijs