Ik begrijp die vraag. Echt. We zijn allemaal groot geworden met de gedachte dat onderwijs iets is voor mensen met een PABO-diploma. Dat dat diploma bestaat en dat het broodnodig is — dat is zo normaal dat het haast niet te bevragen valt.
Maar laten we even kijken wat er op die PABO eigenlijk wordt geleerd.
Wat een PABO opleiding inhoudt
Een PABO bereidt mensen voor op het lesgeven aan een klas van dertig kinderen. Een groot deel van de opleiding gaat over klassenmanagement: hoe houd je dertig verschillende kinderen stil, betrokken, op hetzelfde niveau, tegelijkertijd. Hoe beheer je conflicten tussen kinderen die niks met elkaar te maken hebben maar toevallig in dezelfde groep zitten. Hoe houd je de aandacht vast van een kind dat het allang begrijpt én van het kind dat het nog helemaal niet snapt. Hoe documenteer je dit allemaal op een manier die de schoolinspectie begrijpt.
Dat is een vak apart. En ik heb diep respect voor mensen die het goed doen.
Maar ik heb geen klas van dertig. Ik heb vier kinderen. Die ik al hun hele leven ken. Van wie ik weet wanneer ze honger hebben, wanneer ze moe zijn, wanneer iets niet lukt omdat ze het niet begrijpen of omdat er iets anders speelt.
Klassenmanagement is de kern van de PABO. En het is exact wat ik niet nodig heb.
Mijn achtergrond — voor wie het wil weten
Ik heb een VWO-diploma, een bachelor Algemene Sociale Wetenschappen en een research master Child Development and Education. Ik heb ook alle gebarentaalwetenschapsvakken gedaan die er op dat moment waren.
Dat is best een geinig cv.
Maar het is nauwelijks relevant.
Niet omdat het slechte opleidingen zijn. Maar omdat het opvoeden en begeleiden van je eigen kinderen iets fundamenteel anders is dan het besturen van een klas. Mijn master heeft me geleerd hoe kindontwikkeling werkt, hoe leren werkt, wat de wetenschappelijke literatuur zegt over motivatie en taalontwikkeling. Dat is fijn. Maar het is zeker geen voorwaarde.
Je hebt geen diploma nodig om je eigen kind te leren lezen.
Hoe het er bij ons praktisch uitziet
Roel en ik doen de basisschoolstof op dit moment grotendeels samen. De meeste ouders met een redelijke schoolopleiding kunnen dat – basisschoolstof is niet het probleem.
Roel is meer bèta-georiënteerd dan ik. Hij bouwt dingen met ze, doet proefjes, onderzoekt hoe motoren werken. Ik doe meer de taal, de verhalen, de gesprekken over hoe de wereld in elkaar zit.
En voor de dingen die buiten onze expertise vallen: dan zoeken we iemand. Vera gaat naar een externe plusklas. Ze zwemmen. Ze zitten op scouting. Als het straks Frans moet worden voor de middelbare school – dan gaan we daarvoor bijscholing zoeken. Of we doen een paar maanden vrijwiligerswerk op een Franse boerderij en leren het gewoon ter plekke. Dat is nog ver weg, maar het is een optie die we serieus nemen.
Zo werkt de echte wereld ook, trouwens. Niemand weet alles. Slimme mensen weten vooral heel goed waar ze de antwoorden kunnen vinden en hebben niet perse het antwoord op alles direct paraat.
En wettelijk?
Voor de volledigheid: in Nederland is er geen bevoegdheidsvereiste voor thuisonderwijzende ouders. Er is geen examen, geen inspecteur die je toetst, geen certificaat dat je moet halen vóór je je kind mag begeleiden.
Wat de wet vraagt, is dat je bezwaar maakt tegen de richting van alle scholen in je omgeving – en dat deed je lang voor je eerste kind de vijf bereikte. Je beroept je op een vrijstelling van de leerplicht, je doet geen aanvraag. Er is dan ook niemand die jouw bevoegdheid beoordeelt.
Dan de echte vraag
Want als iemand vraagt “ben jij wel bevoegd?” zit daar soms iets anders onder. Iets wat klinkt als: ben ik zelf wel goed genoeg voor mijn kind?
En dat begrijp ik. Want dat gevoel – dat gevoel van niet goed genoeg zijn, van te weinig weten, van de verkeerde persoon voor de taak – dat kennen veel ouders. Zeker ouders die hebben geleerd dat leren iets is voor experts.
Maar hier is de vraag die ik dan teruggeef:
Als jij je er te dom voor voelt — uit welk schoolsysteem heb je dat dan geleerd?
En wil je je kind aan datzelfde systeem overleveren?
Wat is de vraag die jij het meest hoort als je vertelt dat je thuisonderwijs geeft?