Mijn kinderen zijn nooit een dag naar school geweest.
Dat zeg ik niet om indruk te maken, maar omdat het de basis is van alles wat ik op deze pagina schrijf. Ik ken thuisonderwijs niet uit boeken of onderzoeksrapporten — ik leef het, al meer dan tien jaar, met vier kinderen.
Op deze pagina vind je alles wat je moet weten als je thuisonderwijs overweegt of er al mee bezig bent. Mag het? Wat kost het? Hoe ziet een dag eruit? En wat als het niet werkt?
Mag het eigenlijk?
Ja — maar het vraagt een specifieke juridische route.
Thuisonderwijs bestaat niet als begrip in de Nederlandse wet. Wat wél bestaat, is vrijstelling van de leerplicht. De meest gebruikte route is artikel 5b: je hebt bezwaren tegen de levensovertuiging van alle scholen op redelijke afstand, én je kind heeft in het jaar voordat je beroep doet niet ingeschreven gestaan op een school.
Dat laatste is cruciaal. Eenmaal ingeschreven, is de weg via 5b afgesloten.
→ Thuisonderwijs in de wet: alle routes uitgelegd
→ Wie mag thuisonderwijs geven?
→ Mijn kind gaat al naar school: mag ik nog thuisonderwijs geven?
Wat kost het?
Minder dan je denkt — maar er zit een verborgen kostenpost die de meeste mensen vergeten.
De directe kosten (boeken, materialen, uitstapjes) zijn te overzien. Wij geven met vier kinderen zo’n €100 per maand uit. De grote post is inkomstenderving: je kind is thuis, dus je kunt minder makkelijk fulltime werken.
Maar er zijn oplossingen. Flexibel werken, online ondernemerschap, samenwerken met andere thuisonderwijsgezinnen — het is op te lossen als je er bewust over nadenkt.
En de toeslagen? Die veranderen niet. Kinderbijslag, kindgebonden budget — allemaal gewoon van toepassing, ongeacht schoolinschrijving.
→ Thuisonderwijs: wie betaalt dat?
→ Wat kost thuisonderwijs?
→ Hoe zorg je voor inkomen bij thuisonderwijs?
→ Thuisonderwijs en toeslagen
Hoe ziet een dag eruit?
Niet zoals een schooldag — en dat is precies de kracht.
De meeste thuisonderwijsgezinnen zijn klaar met de kernvakken na twee uur. Eén-op-één onderwijs is veel efficiënter dan een klas van dertig kinderen. De rest van de dag is leren door leven: gesprekken, buiten zijn, spelen, koken, lezen, ontdekken.
Bij ons werken we niet met een strak rooster, maar met ritme. Na het ontbijt rekenen en lezen, daarna bewegen, daarna iets creatiefs of ontdekkends. Dat ritme geeft houvast zonder beklemming.
→ Dagplanning thuisonderwijs: ritme in plaats van rooster
→ Hoeveel tijd kost thuisonderwijs?
→ Hoeveel tijd heb je voor jezelf bij thuisonderwijs?
Wat zijn de nadelen?
Die zijn er — en ik benoem ze liever eerlijk dan dat ik ze wegpolijst.
Inkomstenderving. Veel tijd samen. Kritiek van de omgeving. Minder vanzelfsprekende sociale structuur. En de volle verantwoordelijkheid voor de educatie van je kind, zonder een leerkracht om op terug te vallen.
Zijn die nadelen onoverkomelijk? Voor de meeste gezinnen niet. Maar het is geen keuze die je onvoorbereid moet maken.
→ Wat zijn de nadelen van thuisonderwijs? Eerlijk overzicht
→ Sociale druk weerstaan bij thuisonderwijs
En later? Voortgezet onderwijs?
Dit is de vraag die ik het meest krijg van mensen die thuisonderwijs overwegen. Het impliciete idee: op een gegeven moment móét je toch naar school.
Dat klopt niet. Er zijn meer routes dan je denkt: overstap naar de middelbare school, staatsexamen, MBO direct, leerling-meestertraject. Elk met zijn eigen voor- en nadelen.
→ Voortgezet thuisonderwijs: alle opties op een rij
Thuisonderwijs of toch school?
Thuisonderwijs is niet voor elk kind en elk gezin de beste keuze. Soms is school — bewust gekozen — de betere optie. Het gaat er niet om dat je thuisonderwijs geeft, maar dat je een bewuste keuze maakt.
Als je nog twijfelt, begin dan bij de fundamentele vraag:
→ Thuisonderwijs of school? Zo maak je een bewuste keuze
→ Als je kind 2 is, is het tijd om deze vraag te stellen
→ Een school kiezen: de complete gids voor bewuste ouders