We hebben Squla geprobeerd en Junior Einstein. Beide werken, maar allebei hadden ze nadelen die ons deden zoeken naar iets beters. Squla leunde te zwaar op gamification. Junior Einstein was rustiger, maar beperkt tot basisschool.
Toen kwamen we bij Khan Academy. En dat is sindsdien onze favoriet gebleven voor Vera (11) en Lena (9).
Wat Khan Academy is
Khan Academy is een gratis online leerplatform, opgericht in 2008 door Sal Khan. Wat begon als YouTube-filmpjes waarin hij zijn nichtje bijles gaf, is uitgegroeid tot een platform met duizenden lessen in wiskunde, wetenschap, economie, geschiedenis, grammatica en meer.
Het platform is een non-profitorganisatie. Er zijn geen abonnementen, geen advertenties en geen in-app aankopen. Alles is gratis, voor iedereen, overal ter wereld. Dat is geen marketingtruc. Het staat in hun statuten: hun missie is “a free, world-class education for anyone, anywhere.”
Waarom onze kinderen er graag mee werken
Vera en Lena gebruiken Khan Academy sinds ze klaar waren met de Rekenwonders. Ze werken nu aan de wiskunde- en rekentak, maar het platform biedt veel meer: biologie, scheikunde, natuurkunde, economie, informatica, grammatica en zelfs kunstgeschiedenis. Ik vind het prettig dat die opties er zijn voor later, ook al gebruiken ze die nu nog niet.
De filmpjes zijn duidelijk en goed uitgelegd. Dat is het grote verschil met veel andere platforms: Khan Academy legt uit, niet alleen laat zien. Als je kind iets niet snapt, kan het het filmpje terugspoelen en opnieuw bekijken. Er is geen tijdsdruk, geen timer die aftelt, geen concurrentie met andere leerlingen.
Het niveau past zich automatisch aan. Als je kind oefeningen goed maakt, wordt het moeilijker. Gaat het fout, dan krijg je meer oefening op dat niveau. Dit heet mastery learning, en het is de kern van wat Khan Academy zo goed maakt.
Mastery learning: het idee achter Khan Academy
Mastery learning is geen nieuw concept. In 1968 introduceerde de Amerikaanse onderwijspsycholoog Benjamin Bloom dit idee: leerlingen moeten een onderwerp echt beheersen voordat ze doorgaan naar het volgende. Niet “voldoende scoren op de toets en door”, maar echt begrijpen wat je doet.
Bloom deed hier baanbrekend onderzoek naar. In zijn beroemde “2 Sigma Problem” uit 1984 liet hij zien dat leerlingen die één-op-één begeleiding kregen met mastery learning, twee standaarddeviaties beter presteerden dan leerlingen in een gewone klas. Dat is het verschil tussen de 50e en de 98e percentiel. Een gemiddelde leerling wordt een top leerling.
Eén-op-één tutoring is duur en niet voor elk gezin haalbaar. Maar Khan Academy probeert dit principe te benaderen met technologie. Het platform geeft directe feedback, biedt uitleg op het moment dat je kind vastloopt en laat je pas doorgaan als je een concept echt beheerst. Dat is geen perfecte vervanging van een tutor, maar het komt veel dichter in de buurt dan een werkblad of een quiz-app. Het is wat thuisonderwijs al onderscheid van schoolonderwijs, maar dan met iets minder noodzakelijke constante bemoeienis van de ouder.
Een analyse uit 1994 van bijna 300 studies over mastery learning bevestigde wat Bloom al had gevonden: mastery learning heeft een positief effect op prestaties, voor alle vakken en op alle niveaus. Het effect is het sterkst bij leerlingen die meer tijd krijgen en bij lagere presteerders, die het meest profiteren van het principe “je gaat pas door als je het snapt.”
Het grote verschil met Squla en Junior Einstein
Er zijn twee dingen die Khan Academy fundamenteel anders maken dan Squla en Junior Einstein.
Het eerste is de diepte. Squla en Junior Einstein zijn gericht op alleen het basisonderwijs. Leuk voor nu, maar er zit een plafond op. Khan Academy gaat veel verder door: middelbare school, AP-cursussen (vergelijkbaar met vwo-examenniveau), en universitair materiaal. Ze bieden college-level calculus, biologie, scheikunde, natuurkunde, macro- en micro-economie en nog veel meer. Voor ons betekent dit dat Khan Academy mee kan groeien met onze kinderen, van basisschool tot ver daarna.
Het tweede is de prijs. Khan Academy is volledig gratis. Geen maandelijkse kosten, geen jaarabonnement, geen premium-versie. Squla kost ongeveer 10 euro per maand per kind. Junior Einstein heeft vergelijkbare kosten. Voor een gezin met meerdere kinderen tikt dat toch aan. Khan Academy hoeft niet betaald te worden, want het is een non-profit die wordt gesteund door donaties, onder andere van de Gates Foundation en Google.
Geen gamification, wel motivatie
Bij Squla stoorde ons de heftige nadruk op punten, munten en virtuele cadeautjes. Die extrinsieke beloningen ondermijnen de intrinsieke motivatie van kinderen, zoals onderzoek van Deci, Koestner en Ryan al in 1999 aantoonde. Kinderen gaan werken voor de beloning, niet omdat ze iets willen leren.
Khan Academy doet dit anders. Er zijn wel “energy points” en badges, maar die staan veel minder centraal dan bij Squla. De focus ligt op het leren zelf: filmpjes kijken, oefeningen maken, concepten beheersen. De beloningen zijn er, maar ze schreeuwen niet om aandacht.
Wat ik veel belangrijker vind: de motivatie komt van binnenuit. Vera en Lena willen op Khan Academy omdat ze snappen wat ze doen. Omdat de filmpjes helder zijn en ze het gevoel hebben dat ze vooruitgaan. Dat is intrinsieke motivatie in de praktijk.
Wat onderzoek zegt over Khan Academy
Er is stevig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van Khan Academy. In 2025 publiceerden onderzoekers van Stanford University en de University of Toronto een peer-reviewed studie in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), een van de meest gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften ter wereld. De studie volgde ongeveer 200.000 leerlingen in honderden Amerikaanse schooldistricten over meerdere jaren.
De conclusie: er is een statistisch significant positief verband tussen Khan Academy-gebruik en leerresultaten. Dit meetbare effect bleef staan zelfs nadat de onderzoekers rekening hielden met factoren die vaak niet worden gemeten in onderwijsstudies, zoals motivatie, eerdere prestaties, toegang tot bijles en veranderingen in instructie.
Een randomized-control trial van Oreopoulos en collega’s (2024) met bijna 11.000 leerlingen in groep 5 tot en met 8 liet vergelijkbare resultaten zien: leerlingen die Khan Academy gebruikten als onderdeel van een mastery learning-interventie verbeterden hun wiskundescores met 0,12 tot 0,22 standaarddeviaties. Dat klinkt misschien klein, maar in het onderwijs is dit een betekenisvol effect, zeker voor een tool die gratis is.
Zijn er nadelen?
Eerlijk gezegd: ik heb weinig klachten. Als ik echt iets moet noemen, is het dat Khan Academy vooral in het Engels beschikbaar is. Voor Vera en Lena is dat geen probleem, maar voor jongere kinderen of kinderen met minder Engelse vaardigheden kan het een drempel zijn. Er zijn wel vertalingen en ondertiteling, maar de Nederlandse dekking is niet compleet.
Ook is er wel een ouder-dashboard zoals Junior Einstein dat heeft, maar kun je geen weektaken inplannen. Khan Academy heeft wel voortgangsoverzichten, maar het vraagt iets meer betrokkenheid van jou als ouder om te zien waar je kind mee bezig is.
Voor ons wegen die nadelen zeker niet op tegen de vele voordelen.
Conclusie
Khan Academy is ons favoriete leerplatform. Het is gratis, gaat oneindig veel verder dan de Nederlandse alternatieven, en leunt op een onderwijskundig principe dat al decennia bewezen werkt: mastery learning. Onze kinderen gebruiken het graag, niet omdat ze punten willen verdienen, maar omdat ze snappen wat ze doen en vooruitgaan.
Als je op zoek bent naar een leerplatform dat met je kind meegroeit, van basisschool tot ver daarna, en dat niet afhankelijk is van gamification om kinderen gemotiveerd te houden, dan is Khan Academy wat mij betreft de beste keuze die er is.
Bronnen:
- Bloom, B.S. (1984). The 2 Sigma Problem: The Search for Methods of Group Instruction as Effective as One-to-One Tutoring. Educational Researcher, 13(6), 4-16.
- Guskey, T.R. & Gates, S. (1994). Synthesis of research on mastery learning. Educational Leadership, 52(4), 62-66. (Analyse van bijna 300 studies over mastery learning)
- Yamkovenko, B. et al. (2025). Computer-assisted learning in the real world: How Khan Academy influences student math learning. Proceedings of the National Academy of Sciences. (Peer-reviewed studie, ~200.000 leerlingen)
- Oreopoulos, P., Gibbs, C., Jenson, F. & Price, D. (2024). Mastery learning intervention and student achievement. (RCT, ~11.000 leerlingen, groep 5-8)
- Deci, E.L., Koestner, R. & Ryan, R.M. (1999). A meta-analytic review of experiments examining the effects of extrinsic rewards on intrinsic motivation. Psychological Bulletin, 125(6), 627-668.