De meeste ouders stellen deze vraag niet. Ze gaan ervan uit dat school de standaard is, en thuisonderwijs iets voor een klein groepje rare geitenwollensokken mensen met heel bijzondere omstandigheden.
Door de vraag “wil ik thuisonderwijs of schoolonderwijs?” niet te stellen, maak je een (onbewust) al een keuze. Het is bovendien een belangrijke keuze waar je vervolgens 14 jaar aan vast zit: je gaat een bindend co-ouderschap aan met de overheid, die vanaf 4 tot 18 jaar bepaalt waar je kind is op welk moment, met wie het omgaat en wat het leert. Wisselen van school kan dan nog wel, maar thuisonderwijs geven is dan vrijwel onmogelijk.
Ik vind niet dat iedereen thuisonderwijs zou moeten geven. Ik vind wel dat iedere ouder met een kind van twee jaar er op z’n minst een uurtje bij stil moet staan wat het zou kunnen betekenen voor zijn/haar gezin. Met een eerlijk beeld van thuisonderwijs én schoolonderwijs, weet je wat de keuzes zijn en pas dan kun je goed kiezen.
Meer lezen over het kiezen van een school? Ik schreef een uitgebreide blogserie over dit onderwerp.
Wat is thuisonderwijs eigenlijk?
Thuisonderwijs is het verlengen van de mengelmoes van onderwijs en opvoeding die iedereen in Nederland doet met kinderen tussen geboorte en 4e verjaardag. Het is het aanpassen van je aanbod op de interesses van je kind, het samen leren van wat het leven te bieden heeft, het voorleven van hoe je wilt dat je kindje het leven ziet en bewonderd.
Thuisonderwijs is a way of life waarin je bewust kiest veel meer tijd samen door te brengen als gezin, waarin je bewust de volledige verantwoordelijkheid pakt voor het vormen van je kind tot een leuke volwassene. Je hebt geen PABO nodig, je hoeft geen toetsen af te nemen, je hoeft nergens verantwoording af te leggen voor hoe jouw kind zich ontwikkeld: het is een vorm van opvoeden en leven die veel vrijheid biedt.
In Nederland mag je je kind thuisonderwijs geven als je een richtingsbezwaar hebt. Een richtingsbezwaar heb je als je een levensovertuiging hebt, waarvan op redelijke afstand van jouw woonadres geen scholen zijn. Je bent bijvoorbeeld holistisch, of boeddhistisch, of je bent islamitisch in een dorp waar geen islamitische school is. Het is een smalle juridische route, maar het bestaat.
De belangrijkste voorwaarde voor het beroepen op dit recht, is dat je kind niet ingeschreven heeft gestaan op een school of onderwijsinstelling in het jaar voordat hij 5 jaar wordt. Eenmaal ingeschreven, is vast in het systeem tot je kind 18 jaar oud is.
Ik kan uren over thuisonderwijs vertellen, omdat wij dit al vanaf de geboorte van onze oudste toepassen in ons gezin. Klik gerust rond op de website om er meer over te weten te komen.
Er zijn veel verschillende stromingen binnen thuisonderwijs, niet iedereen doet het op dezelfde manier.
Wanneer is thuisonderwijs het overwegen waard?
Niet als vlucht. Niet omdat school “slecht” is. Maar wél als:
- Je jonge kind uitvalt in groepsomgevingen — niet door gedrag, maar door overprikkeling of verveling
- Je kind een tempo heeft dat nergens écht past — te snel, te langzaam, te anders
- Jij gelooft dat leren niet per se in een klaslokaal hoeft
- Je bereid bent om je eigen leven eromheen te organiseren
Dat laatste is niet niks. Thuisonderwijs vraagt iets van je. Tijd, energie, structuur — of juist bewuste onstructuur. Het is geen makkelijkere keuze. Alleen een andere.
Wanneer is school gewoon de betere keuze?
Ook dat bestaat. Niet ieder kind heeft wellicht baat bij thuisonderwijs. Sommige kinderen bloeien op in een grote groep, bij leeftijdsgenoten, met een vaste leerkracht die ze uitdaagt. Sommige ouders — hoe betrokken ook — zijn niet de juiste begeleider voor hun eigen kind. Dat is geen falen. Dat is eerlijk zijn.
Sommige gezinnen hebben bovendien extra uitdagingen: ze vormen een eenoudergezin, ze hebben financiële problemen, ze zijn mantelzorger voor andere familieleden, ze hebben last van chronische ziekten. Er zijn voorbeelden genoeg van ouders die dan alsnóg thuisonderwijs geven, dus waar een wil is is een weg, maar de afweging wordt echt anders met zulke uitdagingen.
School is ook niet per definitie een verkeerde automatische piloot. Een bewuste keuze voor een school is ook een goede keuze.
Hoe maak je de keuze?
Niet op basis van wat de buurvrouw doet. Niet op basis van angst. Maar door jezelf drie vragen te stellen:
- Hoe leert mijn kind het beste? — In een groep of alleen? Met structuur of met vrijheid?
- Wat kan ik bieden? — Tijd, rust, een netwerk, begeleiding?
- Wat wil ik voor ons gezin? — Niet wat hoort. Wat past.
Er is geen objectief juist antwoord. Er is alleen het antwoord dat bij jóuw kind en jóuw gezin past.
Weet ook dat je de keuze nu ook kunt maken voor bijvoorbeeld alleen de kleutertijd. Besluit dat je groep 1 en 2 ook thuis kunt en kijk daarna opnieuw. Je kind heeft zich dan verder ontwikkeld, jullie hebben meer tijd samen door kunnen brengen, je hebt een beter beeld van hoe je kind leert én van hoe thuisonderwijs in jullie leven past.
Je kunt altijd nog naar school. Je kunt nooit meer voor thuisonderwijs kiezen ná schoolgang. Onthoud dat goed en neem het zwaarwegend mee in je keuze.
Wat als je er nog niet uit komt?
Lees dan eerst dit: Als je kind 2 is, is het tijd om deze vraag te stellen. Niet omdat het alle antwoorden geeft, maar omdat het de vraag scherper maakt. Je mag ook contact met me opnemen via Instagram.