Dit artikel is niet bestemd voor kinderen onder de 8 jaar 😉
Kort samengevat
Wij vertellen onze kinderen niet dat Sinterklaas echt bestaat, en toch is het elk jaar een feest. We vieren het als een prachtig verhaal dat we samen spelen, net als een sprookje. Onze kinderen spelen het spel mee voor kinderen die wél geloven, en verwijzen vragen door naar hun ouders. Inmiddels doen we dit al jaren, en het heeft nog nooit gebotst.
Eerlijkheid is een van mijn kernwaarden. Dat beslaat een heleboel: ik spreek de waarheid, ook als die hard is, ik ben liever ongemakkelijk en eerlijk dan de lieve vrede bewaren en oneerlijk zijn. En het heeft invloed op de manier waarop we onze kinderen begeleiden in het leven.
Sprookjes zijn niet echt, maar wel prachtig
Toen ik klein was, beweerde niemand dat Assepoester echt bestond. Toch kon ik genieten van het magische verhaal met muizen en pompoenen die tot leven kwamen. Mijn ervaring was absoluut niet minder prachtig doordat ik wist dat de Assepoester in het boekje of de film niet écht bestond.
In de Efteling wist ik dat Holle Bolle Gijs niet écht een mens was, maar ik vond het toch leuk om afval in z’n mond te stoppen om hem te horen kletsen. Roodkapje in haar huisje met de wolf erbij was niet echt, dat zag ik ook, en toch wilde ik er graag naar kijken. Ik kon me vergapen aan de Droomvlucht met alle mooie bewegende poppen. Ik wist dat ze niet écht waren, maar dat deed niets af aan de ervaring.
Waarom Sinterklaas de rare uitzondering is
De rare uitzondering die we als land lijken te maken op ‘sprookjes zijn niet echt, maar wel prachtig’, is Sinterklaas. Daar wordt het ineens belangrijk om met alle Grote Mensen en Grote Kinderen te liegen tegen alle Kleine Kinderen. Niet één leugentje door één volwassene, maar de hele maatschappij tegen jonge kinderen, een hele maand lang (en de rest van het jaar ook, maar minder intensief).
Die leugen maken we dan ineens ongedaan als een kind een jaar of 8 is. Dan zeggen we: ‘Jij mag het nu ook weten, maar je mag het niet vertellen aan andere kinderen, want je weet niet of die nog geloven.’
Je zadelt je kind dus niet alleen op met het uit elkaar gespatte geloof, maar ook met ‘mee moeten liegen’. Terwijl je je kinderen, neem ik toch alsjeblieft aan, wat voor opvoedstijl je ook hanteert, leert dat liegen níet oké is. Hoe moet je kind dat onderscheid leren maken? Tussen een leugen die wél mag (want alle Grote Mensen en Grote Kinderen doen het), en een leugen die níet mag?
Hoe wij het doen
Wij hebben onze kinderen altijd de waarheid verteld. Dat we in de periode van Sinterklaas lieve dingen voor elkaar doen, veel knus binnen zijn, leuke Sintliedjes luisteren, toffe voorleesboekjes over Sint lezen, pepernoten bakken en die tijdens het bakken alvast opsmikkelen. Dat Sinterklaas iemand was die heel goed kon delen en lief was voor anderen, en dat wij dat in die periode kunnen herdenken door óók extra lief voor kinderen en voor elkaar te zijn.
We vertellen ze ook dat er in andere gezinnen verteld wordt dat Sinterklaas écht bestaat, en dat mensen dat zelf mogen weten. Dat die keuze per gezin er net zo goed eentje is als wel of geen kat hebben, of tapijt in plaats van tegels op de vloer: niet goed of fout, gewoon anders. We vragen ze daarbij om het spel mee te spelen, om het niet te verpesten voor kinderen uit die gezinnen. We vragen ze overigens niet om te liegen. Als andere kinderen iets direct vragen, leren we ze om te zeggen: ‘Dat mag je aan je papa of mama vragen.’
Ze genieten zichtbaar van de magie van Sinterklaas: van het schoen zetten en liedjes zingen, van de pepernoten die ‘ineens’ door de kamer vliegen, en van het samenzijn met familie en elkaar.
Psst, zoek je een leuke playlist? Wij luisteren deze veel:
Wat we níet doen
We liegen niet. We vertellen niet dat er een man op een paard over het dak loopt. Of dat er stiekem Pieten door de gordijnen meekijken of de kinderen wel braaf zijn. We vertellen overigens óók niet dat mensen die dit spel wél spelen fout zijn! Het is gewoon een ándere keuze.
Wat we óók niet doen, is het hebben over Zwarte Piet. We hebben wel uitgelegd hoe het zit met de discussie daarover, het racisme, en de haat die de discussie lijkt op te wekken. Van beide kanten. Dus we maken Roetveegpiet-tekeningen en proberen als ouders héél hard om de liedjes goed te zingen 😉
Drie jaar later: hoe gaat het nu?
Ik schreef dit stuk in 2023. Inmiddels zijn onze kinderen drie jaar ouder, en ik kan je vertellen: er is eigenlijk niets veranderd. Ze hebben het nog nooit verklapt, er zijn nooit lastige situaties geweest, en het is elk jaar alleen maar leuk. Ook onze jongste, die het niet anders kent, geniet er volop van.
Als ik iets zou willen meegeven aan ouders die twijfelen: de magie zit niet in het geloven. Die zit in het samen doen.
Wat zeg je als je kind vraagt: “Bestaat Sinterklaas echt?”
Dit is de vraag waar veel ouders tegenop zien. Bij ons is het een gewone vraag, met een gewoon antwoord. Zo leggen wij het uit, afhankelijk van de leeftijd:
- Jonge kinderen: “Sinterklaas is een verhaal dat we elk jaar samen spelen. Net als een sprookje: het is niet echt, maar het is wel heel fijn om te doen.”
- Iets oudere kinderen: “Er was echt een Sint-Nicolaas, heel lang geleden. Hij was bisschop en stond erom bekend dat hij goed kon delen. Wij vieren nu een feest om aan hem te denken, door extra lief voor elkaar te zijn. Het verhaal over het paard op het dak, dat is toneel dat we met z’n allen spelen.”
- Als het over andere kinderen gaat: “In sommige gezinnen vertellen ze dat Sinterklaas echt bestaat. Dat mogen zij zelf weten. Daarom spelen wij het spel mee, en als iemand het je vraagt, zeg je: dat mag je aan je papa of mama vragen.”
Onze Sinterklaasavondochtend
Een heerlijke traditie in mijn schoonfamilie is om Sinterklaas‘avond’ in de ochtend te vieren. We komen op zaterdag samen, hebben een fijne dag met elkaar, eten warm aan een lange tafel, en dan mogen de kinderen hun schoentjes zetten en liedjes zingen. Daarna gaan ze giebelend met elkaar op een kamer logeren. De nichtjes geloven allemaal wel, en dat heeft nog nooit gebotst.
’s Avonds doen we met de volwassenen lachend, gierend en brullend lootjes, gedichten en surprises. Met écht leuke aandacht voor elkaar: een topavond. Het is goud waard om zo samen te kunnen ontspannen, zonder half oog op de stapel kinderen die we samen hebben.
’s Ochtends staan er dan wat kleinigheidjes klaar voor de kinderen. Als het droog is, staan die ergens buiten, en wordt opa ‘gebeld door Sinterklaas’ met waar de zak staat. Ook onze kinderen, die gewoon weten dat het toneel is, genieten ontzettend van dit magische spel!
Sinds een paar jaar vieren we het daarnaast óók thuis, met ons eigen gezin. Dan is er meer aandacht voor elkaar en voor de cadeaus. En met kinderen die snel overprikkeld raken en dan moeilijk slapen, werkt dat voor ons beter dan één grote Sinterklaasavond. Wie wil er nou gaan slapen nét na het uitpakken van toffe cadeaus?!
Veelgestelde vragen
Verpest je de magie als je eerlijk bent over Sinterklaas?
Bij ons niet. Onze kinderen weten dat het toneel is en genieten er net zo goed van, net zoals je kunt genieten van een sprookje of de Efteling terwijl je weet dat het niet echt is. De magie zit in het samen doen: liedjes zingen, schoen zetten, pepernoten bakken en aandacht voor elkaar.
Hoe voorkom je dat je kind het verklapt aan andere kinderen?
Leg uit dat gezinnen hier verschillende keuzes in maken, en dat geen van die keuzes fout is. Vraag je kind om het spel mee te spelen voor kinderen die wél geloven, en geef het een zin mee voor als iemand het direct vraagt: “Dat mag je aan je papa of mama vragen.” Bij ons is het in al die jaren nog nooit verklapt.
Vraag je je kind dan niet om te liegen?
Nee. Meespelen is iets anders dan liegen. Je kind hoeft niets te beweren wat niet waar is, het verwijst vragen gewoon door naar de ouders van dat kind.
Wat als familie het anders doet?
In mijn schoonfamilie geloven de nichtjes wel, en wij vieren samen Sinterklaas. Dat heeft nog nooit gebotst. Onze kinderen spelen het spel gewoon mee.
Wie was de echte Sint-Nicolaas?
Sint-Nicolaas was een bisschop die in de vierde eeuw leefde in Myra, in het huidige Turkije. Hij stond bekend om zijn vrijgevigheid en is onder meer de beschermheilige van kinderen. Het Sinterklaasfeest herdenkt hem rond zijn naamdag op 6 december.
Lees ook
- Meer over jaarfeesten bij ons thuis
- Dinovember: een maand vol dino’s in huis
- Opvoeding en onderwijs: waarom ik weiger ze te scheiden
Hoe doe jij het? Wat vertel je je kind?
Ik ben benieuwd! Laat het weten in de reacties.

