Thuisonderwijs in Griekenland: bij wet verboden

Griekenland. De zon, de eilanden, het leven dat er een stuk betaalbaarder is dan hier. Steeds meer Nederlanders overwegen er te gaan wonen, en met het digital-nomad-visum dat het land aanbiedt is dat makkelijker dan ooit.

Maar wil je thuisonderwijs geven? Dan is Griekenland geen optie. En dan bedoel ik niet “moeilijk” of “ingewikkeld”. Ik bedoel: het kan niet.

De wet: schoolbezoek is verplicht

De Griekse onderwijswet, Law 1566/1985, is helder. In artikel 2 lid 3 staat dat schoolbezoek verplicht is voor alle kinderen die in Griekenland wonen. Inmiddels geldt dat van ongeveer hun vierde tot hun vijftiende: twee jaar kleuterschool (nipiagogeio), zes jaar basisschool (dimotiko) en drie jaar onderbouw van de middelbare school (gymnasio).

Met schoolbezoek bedoelt de wet ook echt een school: een Griekse openbare school, een Griekse privéschool of een erkende internationale school in Griekenland. Daar houdt het op.

En de wet heeft tanden. Sinds 2021 kunnen ouders die hun kind niet inschrijven of niet zorgen dat het naar school gaat, een celstraf tot twee jaar en een geldboete krijgen. Dat staat sindsdien rechtstreeks in de onderwijswet.

Wat géén optie is

Thuisonderwijs als keuze van ouders. Dat bestaat niet in de Griekse wet. Er is geen melding, geen registratie en geen enkele juridische route om als ouder zelf onderwijs te geven.
Een buitenlandse online school. Je kind inschrijven bij een online school uit Engeland of Amerika voldoet niet aan de Griekse leerplicht. De wet erkent alleen aanwezigheid op een erkende school.
Officieel blijven en toch thuisonderwijs geven. Ben je maar kort in Griekenland, bijvoorbeeld een paar maanden tijdens een reis, dan zal het Griekse systeem je niet snel opmerken. Maar zodra je je er vestigt als inwoner, valt je kind onder de Griekse leerplicht.

De enige uitzondering: als naar school gaan echt niet kan

Er is één mini uitzondering. Artikel 32 lid 4 van dezelfde wet maakt onderwijs aan huis (kat’ oikon didaskalia) mogelijk voor kinderen voor wie naar school gaan bijzonder moeilijk is, bijvoorbeeld door een ziekte of beperking. Maar let op:

het is een voorziening voor kinderen die niet naar school kunnen, geen recht op thuisonderwijs,
het onderwijs gebeurt onder direct toezicht van de school en met materiaal van de school,
je moet het aanvragen, en de school beslist,
het is niet bedoeld voor pedagogische of levensbeschouwelijke redenen.

Dit is dus geen achterdeur. Het is een noodvoorziening voor kinderen die écht niet naar school kúnnen.

Wat als je het toch probeert?

Griekenland handhaaft de leerplicht actief. Ouders die hun kinderen niet op een erkende school inschrijven, krijgen te maken met de school, de jeugdzorg en uiteindelijk de rechter. In de Griekse media is bijvoorbeeld een zaak verschenen waarin de kinderbescherming probeerde een moeder het gezag over haar kind af te nemen, omdat zij voor thuisonderwijs had gekozen.

Dit is geen land waar je onder de radar kunt blijven. Zeker niet als je er als inwoner staat ingeschreven.

Wat doen thuisonderwijsgezinnen dan?

De meeste worldschooling-gezinnen blijven simpelweg niet lang genoeg in Griekenland om er inwoner te worden. Ze reizen verder en blijven onder de regels van hun eigen land vallen.

Wil je wél in Griekenland wonen met kinderen in de leerplichtige leeftijd? Dan zijn dit je reële opties:

Een Griekse openbare school. Gratis en overal te vinden, maar volledig in het Grieks en sterk schools van opzet.
Een privéschool of internationale school. Die vind je in Athene, Thessaloniki en op een aantal eilanden. Prijzig, maar onderwijs in het Engels is mogelijk.
Een ander land. Bijvoorbeeld België, Portugal of Italië, waar thuisonderwijs wél mag.

Wat ik ervan vind

Griekenland staat in hetzelfde rijtje als Duitsland: thuisonderwijs is verboden, en de overheid doet er actief iets aan. In Duitsland komt dat verbod uit de geschiedenis van de Schulpflicht. In Griekenland komt het voort uit een lange traditie van sterk centraal geregeld staatsonderwijs.

Wat mij het meest raakt, is dat er in de Griekse wet simpelweg geen plek is voor ouders als eerste verantwoordelijken voor het onderwijs van hun kind. Dat is precies het tegenovergestelde van Italië, waar thuisonderwijs een grondwettelijk recht van ouders is.

Het land is prachtig en het leven is er goed betaalbaar. Maar is thuisonderwijs voor jouw gezin een harde eis? Dan kun je beter in Griekenland op vakantie gaan dan er te gaan wonen.

Veelgestelde vragen

Is thuisonderwijs legaal in Griekenland?

Nee. De Griekse onderwijswet verplicht schoolbezoek op een erkende school voor alle kinderen die in Griekenland wonen, van ongeveer 4 tot 15 jaar. Thuisonderwijs als keuze van ouders bestaat niet in de wet.

Wat gebeurt er als je je kind in Griekenland niet naar school stuurt?

Sinds 2021 kunnen ouders die hun kind niet inschrijven of niet laten naar school gaan een celstraf tot twee jaar en een geldboete krijgen. Daarnaast kan de jeugdzorg erbij betrokken worden.

Telt een internationale online school in Griekenland?

Nee. Een buitenlandse online school voldoet niet aan de Griekse leerplicht. Alleen een Griekse openbare school, een Griekse privéschool of een erkende internationale school in Griekenland telt.

Zijn er uitzonderingen?

Alleen voor kinderen voor wie naar school gaan bijzonder moeilijk is, bijvoorbeeld door ziekte of een beperking. Dan kan onderwijs aan huis, maar onder direct toezicht van de school en alleen na aanvraag. Voor pedagogische of levensbeschouwelijke redenen geldt die uitzondering niet.

Kun je als reizend gezin wel even in Griekenland verblijven?

Ja. Ben je maar tijdelijk in Griekenland en schrijf je je niet in als inwoner, dan blijf je onder de regels van je eigen land vallen. Vestig je je er, dan geldt de Griekse leerplicht.

Bronnen (klik om te openen)

Thuisonderwijs in Griekenland: bij wet verboden, en ze menen het