Scholen worstelen met AI. Wij leren het onze kinderen aan.

Scholen worstelen met AI. Wij leren het onze kinderen aan.

“Mam, hij doet raar.”

Vera (10) was al een paar dagen bezig met een eigen online versie van Rummikub. Met AI, want zelf programmeren kan ze nog niet echt. Maar weten wat ze wil: dat wel. Het begon goed. Een speelbord, tegels, beurten. Maar hoe langer het gesprek met de AI duurde, hoe vreemder het spel werd. Knoppen op rare plekken, lelijke kleuren, dingen die eerst werkten en daarna ineens niet meer.

Dat was het moment voor een les die nog in geen enkele schoolmethode staat: een AI onthoudt niet alles. Het heeft een soort werkgeheugen, en als dat te vol raakt, gaat het dingen vergeten en verzinnen. Wie dat weet, begint op tijd een nieuw gesprek met een goede samenvatting. Wie het niet weet, denkt dat de computer gek is geworden en wil de laptop vliegles geven.

In mijn blog over AI als gereedschap of als vervanging beloofde ik het al: een blog over hoe wij AI wél inzetten in ons thuisonderwijs. Hier is hij. En ik zeg het eerlijk: ik denk dat thuisonderwijs hier mogelijk een flinke voorsprong heeft. Niet omdat wij slimmer of beter zijn dan scholen, maar omdat wij dingen kunnen die een school veel moeilijker kan.

Voordeel 1: ik zie wat er gebeurt

Een leraar met dertig kinderen kan niet zien wat er bij iedereen op een laptop gebeurt. Middelbare scholen passen daarom hun opdrachten aan, zodat leerlingen hun werk niet aan ChatGPT kunnen uitbesteden. AI-detectors helpen nauwelijks: leerlingen weten hoe ze die omzeilen, en soms wordt iemand ten onrechte beschuldigd. Het gevolg is een kat-en-muisspel. De school probeert AI buiten de deur te houden, het kind gebruikt het stiekem toch, en niemand leert er iets van.

Bij ons gebeurt het aan de keukentafel. Onze kinderen hebben geen smartphone en zitten niet met een laptop op hun kamer. Als een van hen AI gebruikt om de volgende stap in een som te vinden, zie ik de vraag die ze stelt. Vraagt ze om een hint of om het antwoord? Dat verschil is alles (daarover schreef ik de rekenfoto).

Dat past ook bij onze schermregels. Gamen doen we één uur op zondag, verder is er weinig scherm. Maar AI als hulpbron zien we anders. Een scherm waar je een vraag aan stelt en daarna zelf mee verder denkt, is iets heel anders dan een scherm dat jou bezighoudt. Goed ingezet is schermtijd gewoon nuttig.

Voordeel 2: we leren het ze echt aan

Onze kinderen gebruiken AI om te vibecoden: ze beschrijven wat ze willen bouwen, en de AI schrijft de code. Ze oefenen er hun Engels mee. En samen bouwen we een Family Hub, een app voor al onze gezinsafspraken, klusjes, thuisonderwijsafspraken en verjaardagen. Zij komen met ideeën (ze wilden er bijvoorbeeld graag hun verlanglijstjes voor Sinterklaas in kunnen zetten), we proberen het, en we passen het samen aan.

Onderweg leren ze dingen die je niet uit een boek haalt:

  • AI maakt fouten. Dus je controleert, en je durft te zeggen: dit klopt niet.
  • Een vage vraag geeft een vaag antwoord. Je moet precies kunnen zeggen wat je wil.
  • AI onthoudt niet alles. Zie Rummikub.
  • Jij blijft de baas. De AI doet een voorstel, jij beslist.

Dat sluit aan bij wat ik in mijn vorige blog schreef: je kunt AI pas goed beoordelen als je zelf weet hoe iets hoort. Daarom schrijven ze hun eigen teksten nog met de hand, en bouwen ze met AI dingen die ze zelf hebben bedacht.

Voordeel 3: wij schakelen sneller

Mijn man en ik werken elke dag met AI. We leren constant bij, en wat we leren, nemen we mee naar de keukentafel. Komt er deze week een nieuwe tool uit? Dan proberen we hem. Werkt hij niet? Dan stoppen we ermee. Geen vergadering, geen beleidsstuk, geen nieuwe methode die eerst aangeschaft moet worden.

Scholen hebben dat tempo niet, en dat is niet eens hun schuld. Het onderwijs krijgt pas vanaf 2027 kerndoelen waarin AI expliciet staat. Bij meer dan de helft van de scholen staat AI nog helemaal niet in het beleid. En de landelijke AI-voorziening voor scholen moet pas in 2028 in gebruik gaan. In AI-tijd is dat een eeuwigheid.

Waar wij voor oppassen

Ik ben enthousiast, maar niet naïef. Er zijn drie dingen waar we bewust op letten.

De verleiding van het antwoord. Een AI geeft je het antwoord net zo makkelijk als een hint. Het verschil zit niet in de techniek, maar in de vraag die je stelt. Dat moeten kinderen leren, en ze leren het niet in één keer. Daarom kijk ik mee, zeker in het begin.

Eerst zelf kunnen. AI is een versneller voor wat je al kunt, geen vervanging voor wat je nog moet leren. Daarom schrijven onze kinderen met de hand en rekenen ze in hun schrift. Wie nooit zelf een tekst heeft opgebouwd, kan ook niet zien of de tekst van een AI deugt.

Het vraagt iets van jou als ouder. Je kunt je kind niet leren omgaan met iets wat je zelf niet snapt. Wie AI wil inzetten in het thuisonderwijs, moet er zelf mee aan de slag. Dat kost tijd. Maar het levert ook iets op: je leert samen met je kinderen, en dat is misschien wel de mooiste vorm van onderwijs die er is.

Weren of aanleren?

Scholen vragen zich af hoe ze AI buiten de deur houden. Wij vragen ons af hoe onze kinderen er de baas over worden. AI gaat niet meer weg. Onze kinderen groeien op in een wereld waarin het overal in zit, in hun werk, in hun nieuws en in de apps van hun vrienden. Ik wil niet dat ze het voor het eerst stiekem tegenkomen. Ik wil dat ze het kennen, doorzien en gebruiken op hun eigen voorwaarden.

Dat lukt niet met een verbod. Dat lukt aan de keukentafel, samen, met een Rummikub-spel dat raar gaat doen.

Meer weten? Alles over AI en kinderen op een rij lees je in de complete gids: AI en je kind: wat moet je weten als ouder?


Is AI geschikt voor kinderen in het thuisonderwijs?

Ja, als je het samen gebruikt en inzet als hulpmiddel, niet als vervanging. Laat je kind eerst zelf nadenken, en gebruik AI voor een hint, een uitleg of om samen iets cools te bouwen.

Vanaf welke leeftijd kan een kind AI gebruiken?

Veel AI-diensten hebben een minimumleeftijd in hun voorwaarden. Bij jongere kinderen gebruik je het dus samen, via je eigen account, met jou ernaast.

Hoe voorkom je dat je kind AI gebruikt om te spieken?

Leer je kind om een hint of een volgende stap te vragen in plaats van het antwoord. Kijk mee, zeker in het begin. Thuis is dat veel makkelijker dan in een klas van dertig.

Wat is vibecoden?

Bij vibecoden beschrijf je in gewone taal wat je wilt bouwen, en schrijft een AI de code. Kinderen kunnen zo zelf spelletjes of apps maken, en leren onderweg hoe software in elkaar zit en waar AI de mist in gaat.

Hoe gaan scholen in Nederland om met AI?

Er is geen landelijk verbod: scholen bepalen het zelf. Bij meer dan de helft van de scholen staat AI nog niet in het beleid. Vanaf 2027 gelden nieuwe kerndoelen digitale geletterdheid, waarin AI expliciet is opgenomen.

Lees ook: AI als gereedschap of als vervanging, Zo plannen wij onze gezinsvakantie met AI, Thuisonderwijs in de praktijk

Bronnen

Bronnen en meer lezen

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *