Ik gebruik elke dag AI. Voor mijn werk, voor research, voor administratie. En ik geef thuisonderwijs aan vier kinderen, die opgroeien in een wereld waarin AI overal in zit. Dus ik krijg veel vragen van andere ouders. Mag mijn kind ChatGPT gebruiken? Wordt het er lui van? Wat doet school ermee? En waar moet ik eigenlijk op letten?
In deze gids zet ik alles op een rij wat je als ouder moet weten. Bij elk onderwerp verwijs ik naar een blog waarin ik er dieper op inga.
1. AI zit al in het leven van je kind
Ook als jij thuis nooit een chatbot opent, komt je kind AI tegen. In 2024 had al ruim een derde van de Nederlandse jongeren tussen 12 en 17 jaar weleens tekst, beeld of video gemaakt met een AI-programma zoals ChatGPT. En AI zit ook in apps die kinderen al gebruiken, zoals Snapchat, en bovenaan in de zoekresultaten van Google.
Mensen die zeggen dat ze AI niet gebruiken, moet ik altijd een beetje om lachen. De supermarkt wordt aangevuld op basis van AI inschattingen, de camera op je mobiel knapt je foto’s op met AI: je kunt er écht niet meer om heen.
Jongeren gebruiken chatbots niet alleen voor huiswerk. Ook in Nederland praten ze er steeds vaker mee over hun gezondheid, over geld, of zien ze de chatbot als virtuele vriend.
De vraag is dus niet óf je kind met AI te maken krijgt, maar hoe.
2. Wat AI eigenlijk is, in gewone taal
Je hoeft geen techneut te zijn om je kind uit te leggen wat AI is. Dit zijn de vier dingen die ik mijn kinderen meegeef:
- AI voorspelt woorden. Een chatbot zoekt niet op wat waar is. Hij voorspelt welke woorden waarschijnlijk volgen, op basis van enorme hoeveelheden tekst.
- AI klinkt altijd zeker, ook als het fout is. Een chatbot zegt zelden “ik weet het niet”. Daarom moet je alles controleren.
- AI onthoudt niet alles. Wordt een gesprek te lang, dan gaat de chatbot dingen vergeten en verzinnen. Onze oudste ontdekte dat toen haar zelfgebouwde Rummikub-spel ineens raar ging doen.
- AI is geen mens en geen vriend. Hoe vriendelijk een chatbot ook klinkt, er zit geen persoon achter die om je geeft.
3. De kansen
Goed gebruikt kan AI een kind enorm helpen. Bij ons zie ik drie dingen die echt werken:
- Hulp bij leren. Zit je kind vast bij een som? Dan kan het AI om een kleine hint vragen voor de volgende stap, in plaats van om het antwoord. Lees De rekenfoto: zo gebruiken mijn kinderen AI als persoonlijke tutor.
- Talen oefenen. Kletsen in het Engels met een chatbot, of via Duolingo een videogesprek voeren met een AI-personage.
- Zelf iets bouwen. Met AI kunnen kinderen spelletjes en apps maken door in gewone taal te beschrijven wat ze willen. Onderweg leren ze hoe software werkt.
Welke tools wij daarvoor gebruiken en hoe, lees je in AI thuis: welke tools onze kinderen écht helpen leren.
4. De risico’s
Het denken uitbesteden
Het grootste risico is niet dat AI fouten maakt. Het grootste risico is dat je kind het denkwerk overslaat. Het ministerie van Onderwijs wijst op OESO-onderzoek waaruit blijkt dat AI leerlingen kan helpen betere antwoorden te maken, zonder dat ze daardoor meer leren. Leren gebeurt in het worstelen, en precies dat stuk neemt AI over als je niet oplet. Daarover gaat AI als gereedschap of als vervanging.
Foute informatie
AI verzint soms dingen, en brengt dat net zo overtuigend als de waarheid. Een kind dat nog niet genoeg weet om dat te herkennen, neemt het gewoon over. Daarom is controleren een vaardigheid die je kind moet leren.
Privacy
Alles wat je kind in een chatbot typt, komt bij een commercieel bedrijf terecht. Leer je kind daarom nooit zijn naam, adres, school of andere persoonlijke dingen te delen. Ook niet als de chatbot heel vriendelijk vraagt.
AI als vriendje
Er zijn apps die speciaal zijn gemaakt als virtuele vriend of zelfs als therapeut. De Autoriteit Persoonsgegevens onderzocht er negen populaire en was er niet mild over. De chatbots gaven ongenuanceerde, ongepaste en soms zelfs schadelijke reacties aan mensen met mentale problemen, en verwezen in een crisis nauwelijks door naar echte hulp. Bovendien zitten er vaak bewust verslavende elementen in.
In Amerika heeft volgens een groot onderzoek al bijna driekwart van de tieners zo’n AI-vriend weleens gebruikt. Het is dus geen randverschijnsel. Mijn advies: houd deze apps weg bij je kinderen, en praat erover waarom je daarvoor kiest.
Nepbeelden
Met AI kan iedereen in een paar seconden nepfoto’s maken, ook nepnaaktfoto’s van echte mensen. Dat gebeurt ook op Nederlandse scholen: in een onderzoek van Pointer zei bijna een kwart van de ondervraagde middelbare scholen dat er gepest wordt met zulke AI-beelden. Het maken en verspreiden van nepnaaktbeelden zonder toestemming is strafbaar. Vertel je kind dat, en vertel het ook dat het altijd bij je terecht kan als het zoiets tegenkomt.
5. Leeftijd en regels
De bekende AI-assistenten zijn niet gemaakt voor jonge kinderen. ChatGPT is volgens de eigen voorwaarden niet bedoeld voor kinderen onder de 13, en tussen 13 en 18 is toestemming van een ouder nodig. Ook andere chatbots hebben leeftijdsgrenzen. Bij ons werken de kinderen daarom niet met eigen accounts, maar via de onze, en met ons erbij.
6. Wat school ermee doet
In Nederland bepaalt elke school zelf hoe ze met AI omgaat, en de meeste scholen hebben nog geen beleid. Andere landen maken veel duidelijkere keuzes: Noorwegen houdt AI als hoofdregel weg bij basisschoolleerlingen, terwijl Estland oudere scholieren juist AI-tools geeft. Alles daarover, plus vijf vragen die je aan de school van je kind kunt stellen, lees je in AI op school: wat doet de school van je kind ermee?.
7. Zo pak je het thuis aan
Je hoeft niet te wachten tot school het regelt. Dit werkt bij ons:
- Doe het samen. Zeker in het begin. Laat je kind niet alleen met een chatbot.
- Eerst zelf, dan AI. Onze kinderen leren eerst met de hand schrijven en in hun schrift rekenen. Pas wie iets zelf kan, kan beoordelen of de AI het goed doet.
- Vraag om een hint, niet om het antwoord. De belangrijkste regel van allemaal.
- Controleer alles. En zeg het hardop als de AI zich vergist.
- Laat ze iets maken. Wie bouwt, leert meer dan wie alleen vraagt.
- Geef zelf het goede voorbeeld. Kinderen leren meer van wat je doet dan van wat je zegt. Dat geldt voor AI, en net zo goed voor je telefoon. Lees ook Doomscrollen als ouder: wat je telefoon met je kind doet.
Hoe wij dit in ons thuisonderwijs doen, en waarom we het daar makkelijker hebben dan een school, lees je in Scholen worstelen met AI. Wij leren het onze kinderen aan.. En een voorbeeld van AI in het gezinsleven vind je in Zo plannen wij onze gezinsvakantie met AI.
8. Wat je kind moet leren: digitale geletterdheid
Kinderen van nu worden vaak digital natives genoemd. Maar onderzoek laat zien dat kinderen niet vanzelf digitaal vaardig worden doordat ze opgroeien met schermen. Ze moeten leren hoe technologie werkt, hoe je informatie en AI kritisch beoordeelt, en hoe je zelf iets maakt. Dat heet digitale geletterdheid, en AI is er een vast onderdeel van. Lees Digitale geletterdheid: de vaardigheid die je kind niet vanzelf leert.
Niet weren, niet loslaten
Er zijn twee makkelijke reacties op AI. Je kunt het verbieden, of je kunt je kind zijn gang laten gaan. Allebei werken ze niet. Een verbod zorgt ervoor dat je kind AI stiekem leert kennen, zonder jou. En loslaten betekent dat je kind er alleen voor staat met een technologie die volwassenen ook nog niet helemaal doorzien.
Wat wel werkt, is wat we met alles doen wat belangrijk is: samen leren, met jou ernaast, tot je kind het zelf kan.
Alle blogs in deze serie
- AI als gereedschap of als vervanging
- AI op school: wat doet de school van je kind ermee?
- AI thuis: welke tools onze kinderen écht helpen leren
- Scholen worstelen met AI. Wij leren het onze kinderen aan.
- Digitale geletterdheid: de vaardigheid die je kind niet vanzelf leert
- De rekenfoto: zo gebruiken mijn kinderen AI als persoonlijke tutor
- Doomscrollen als ouder: wat je telefoon met je kind doet
Vanaf welke leeftijd mag een kind AI gebruiken?
De meeste bekende AI-assistenten hebben een minimumleeftijd van 13 jaar, en tot 18 jaar is vaak toestemming van een ouder nodig. Jongere kinderen laat je dus alleen samen met jou werken, via je eigen account.
Is AI slecht voor kinderen?
Niet vanzelf. Het hangt af van hoe je kind het gebruikt. Laat het AI het denkwerk overnemen, dan leert het minder. Gebruikt het AI voor een hint, om te oefenen of om iets te bouwen, dan kan het juist veel leren.
Wat moet mijn kind weten over AI?
Dat AI woorden voorspelt en niet echt begrijpt wat het zegt, dat het fouten maakt terwijl het heel zeker klinkt, dat het niet alles onthoudt, en dat het geen vriend is. En dat je nooit persoonlijke gegevens met een chatbot deelt.
Hoe weet ik of mijn kind AI gebruikt?
Vaak weet je het niet, want AI zit ook verwerkt in apps die je kind al gebruikt. Praat er daarom open over, vraag waarvoor je kind het gebruikt en laat het je eens zien. Thuis, met jou erbij, werkt beter dan een verbod.
Zijn AI-chatbots als vriend gevaarlijk voor kinderen?
Ze zijn niet gemaakt voor kinderen. De Autoriteit Persoonsgegevens onderzocht vriendschaps- en therapieapps met AI en vond onbetrouwbare en soms schadelijke reacties, verslavende elementen en weinig verwijzing naar echte hulp in een crisis.
Wat doen scholen met AI?
Elke school bepaalt dat zelf. Bij meer dan de helft van de scholen staat AI nog niet in het beleid. Vanaf 2027 komen er kerndoelen digitale geletterdheid waarin AI expliciet staat.
Bronnen
Bronnen en meer lezen
- CBS (2024). Nearly a quarter of Dutch population use AI programs such as ChatGPT.
- Privacy Web (2025). Een vriend in je broekzak.
- Autoriteit Persoonsgegevens (2025), via Dutch IT Channel. AI-chatbotapps voor vriendschap en mentale gezondheid ongenuanceerd en schadelijk.
- Common Sense Media (2025). Talk, Trust, and Trade-Offs: How and Why Teens Use AI Companions.
- Tweede Kamer (2025). Kamervragen over nepnaaktbeelden op middelbare scholen (naar aanleiding van onderzoek van Pointer, KRO-NCRV).
- AVROTROS Radar. AI-gemaakte naaktfoto’s zijn strafbaar. Wat kun je doen als slachtoffer?.
- Ministerie van OCW (2026). Kamerbrief over AI in het funderend onderwijs.
- Kids AI Tools (2026). Minimum ages for AI apps, from their own terms.

