Doomscrollen als ouder: wat je telefoon met je kind doet

Doomscrollen als ouder: wat je telefoon met je kind doet

Je zit op de bank. Je kind vraagt iets. Je zegt “ja, wacht even” en scrolt nog één filmpje verder. En dan nog één.

Ik ken het. Ik vind zelf dat ik mijn telefoon nog steeds te veel gebruik. In mijn blog over doomscrolling schreef ik al waarom stoppen zo moeilijk is: die apps zijn er precies voor gemaakt. Maar hier wil ik het over iets anders hebben. Niet over wat scrollen met jou doet, maar over wat het doet met het kind dat naast je zit.

Wat je kind ziet

Er bestaat een woord voor: technoference. Technologie die zich tussen ouder en kind in dringt. Er is inmiddels een flinke hoeveelheid onderzoek naar gedaan.

Een leeg gezicht. Al sinds de jaren zeventig weten we uit het zogenaamde still-face-onderzoek dat baby’s en peuters van slag raken als hun ouder ineens niet meer reageert en een uitdrukkingsloos gezicht trekt. En als we eerlijk zijn: zo kijken we naar onze telefoon. Onderzoekers lieten moeders in een experiment midden in het spelen op hun telefoon kijken. De kinderen reageerden net als bij het klassieke lege gezicht. En hoe vaker een moeder thuis op haar telefoon zat, hoe moeilijker het contact daarna weer op gang kwam.

Harder roepen, of opgeven. Een kinderarts observeerde ouders met jonge kinderen in fastfoodrestaurants. De meeste ouders pakten tijdens het eten hun telefoon. Ouders die er helemaal in opgingen, reageerden vaker kortaf of geïrriteerd op hun kind. En de kinderen? Sommigen gingen steeds harder om aandacht vragen. Anderen gaven het op en vermaakten zichzelf.

Meer onrust. In een ander onderzoek volgden onderzoekers gezinnen met jonge kinderen een halfjaar lang. Hoe vaker de telefoon het contact onderbrak, hoe meer driftbuien, onrust en terugtrekgedrag de ouders bij hun kind zagen. En het werkte twee kanten op: ouders die gestrest raakten van lastig gedrag, vluchtten vaker in hun telefoon. Een vicieuze cirkel.

Het meeste onderzoek laat verbanden zien, geen keihard bewijs van oorzaak en gevolg. Maar de richting is steeds dezelfde.

Mijn kinderen zeggen er nooit iets van

Dat vond ik altijd een geruststellende gedachte. Ze klagen niet, dus zo erg zal het wel niet zijn.

Maar dat restaurantonderzoek liet me schrikken. Niet elk kind roept harder. Sommige kinderen stoppen gewoon met vragen. Stilte betekent dus niet automatisch dat het prima is. Ik wil niet afhankelijk zijn van de vraag of mijn kinderen er iets van durven te zeggen. Dat is mijn verantwoordelijkheid, niet die van hen.

Waarom het mij niet altijd lukt

Mijn grootste valkuil: mijn werk zit op mijn telefoon. Instagram, mail, berichten van klanten. Ik kan hem niet zomaar in een la leggen. En de stap van “even een bericht beantwoorden” naar “twintig minuten later nog steeds aan het scrollen” is heel klein.

En op sommige dagen gaat het gewoon slechter. Als ik moe ben, of ongesteld, is de drempel lager. Dan is die dopamine te goedkoop te krijgen. Dat weet ik van mezelf, en het helpt om dat eerlijk te benoemen.

Wat helpt

Maak je telefoon saai. Ik gebruik de app Minimalist Phone. Die maakt mijn telefoon een stuk rustiger en minder verleidelijk. Het helpt echt.

Maak onderscheid tussen nuttig en scrollen. Claude, mail en Storytel zijn voor mij nuttig: ik pak mijn telefoon om iets te doen, en daarna leg ik hem weg. Scrollen is pakken om niets. Vraag jezelf af: pak ik hem nu voor iets, of voor niks?

Kort, met een doel, en dan weg. In het restaurantonderzoek waren er ook ouders die het goed deden. Zij gebruikten hun telefoon kort en met een duidelijk doel, en legden hem daarna weg.

Vraag: kan dit wachten? Een eenvoudige vraag van onderzoeker Brandon McDaniel, voordat je je telefoon pakt terwijl je kind bij je is. Het antwoord is vaker ja dan je denkt.

Maak telefoonvrije plekken of momenten. Aan tafel, in de slaapkamer, het eerste uur van de dag. Een vaste afspraak kost minder wilskracht dan elke keer opnieuw kiezen.

Ken je zwakke momenten. Weet je dat je op moeie dagen sneller grijpt? Leg dan van tevoren iets anders klaar: een boek, een luisterboek, of gewoon eerder naar bed.

Zeg hardop wat je doet. “Ik beantwoord even een mail, daarna ben ik bij je.” Dan ziet je kind dat je telefoon een gereedschap is, en geen ontsnapping.

Ze kijken naar ons

Onze kinderen krijgen geen smartphone tot hun achttiende. Dat is een bewuste keuze, en daar sta ik achter. Maar dan moet ik ook laten zien hoe het anders kan. Een kind leert niet wat je zegt over telefoons. Het leert wat je doet met de jouwe. Het zijn kleine kopieermachines en ik probeer, met vallen en opstaan, het beste voorbeeld te geven dat ik kan.

Ik ben er nog niet. Maar ik weet wel waar ik naartoe wil: een telefoon die ik gebruik, in plaats van een telefoon die mij gebruikt.


Wat is technoference?

Technoference is het woord voor momenten waarop technologie, zoals een telefoon, het contact tussen mensen onderbreekt. Bij ouders en kinderen gaat het om die kleine, dagelijkse momenten waarop je telefoon je aandacht wegtrekt van je kind.

Is het erg als ik af en toe op mijn telefoon kijk als mijn kind erbij is?

Nee. Het gaat vooral om ouders die er helemaal in opgaan, en om vaak en lang onderbreken. Kort iets opzoeken en je telefoon daarna wegleggen, is iets heel anders.

Wat doet het met een baby als je op je telefoon kijkt?

In experimenten reageren baby’s en peuters op een ouder die naar een telefoon staart net zoals op een ouder met een leeg, onbewogen gezicht: ze raken van slag. Ook het herstel van het contact daarna verloopt moeizamer.

Hoe kan ik als ouder minder op mijn telefoon zitten?

Maak je telefoon saaier, zet meldingen uit, spreek telefoonvrije plekken af en vraag jezelf voordat je hem pakt: kan dit wachten? Een andere omgeving werkt beter dan meer wilskracht.

Wat is het verschil tussen doomscrollen en nuttig telefoongebruik?

Bij nuttig gebruik pak je je telefoon met een doel, zoals een mail of een luisterboek, en leg je hem daarna weg. Bij doomscrollen pak je hem zonder doel en blijf je hangen.

Bronnen

Bronnen en meer lezen

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *