Een van de eerste vragen die mensen stellen als ze serieus nadenken over thuisonderwijs is: “Maar wat kost dat dan?”
Ze denken aan boeken, abonnementen, misschien een online methode. En als ik vertel dat we met vier kinderen zo’n €100 per maand kwijt zijn aan directe kosten, kijken ze opgelucht: “Oh! Dus het is goedkoop?”
Niet helemaal. Want de echte kostenpost zijn ze vergeten te vragen.
De onzichtbare rekening: inkomstenderving
Het thuisonderwijs géven kost niet per se heel veel tijd: je kunt de lesstof zoals ze die op Nederlandse scholen aanbieden prima in een paar uur per dag met één op één onderwijs aanleren.
Wat wel veel “tijd kost” is dat je kinderen niet naar school gaan en je dus voor elk uur dat jij (en je eventuele partner) willen werken, opvang moet regelen.
In de meeste thuisonderwijsgezinnen is er één ouder die fulltime of bijna fulltime beschikbaar is. Die ouder werkt niet, of werkt veel minder. In andere gezinnen werken beide ouders fulltime, of is er sprake van een eenoudergezin.
De gederfde inkomsten zijn verreweg de grootste kostenpost van thuisonderwijs — en ook de meest zelden genoemde.
Bij ons is de realiteit dat mijn man en ik beiden 3 a 4 dagen per week werken. Ik werk en geniet daarvan, maar werk flexibel, online en niet fulltime. Dat is een bewuste keuze, en we hebben ons leven daar financieel op ingericht. Maar het is iets om serieus over na te denken vóórdat je begint.
→ Hoe zorg je voor inkomen bij thuisonderwijs?
Wat ik concreet kwijt ben: ~€100 per maand voor 4 kinderen
Voor de directe kosten zijn wij dus rond de €100 per maand kwijt voor vier kinderen samen. Wat valt daaronder:
– Werkboeken en losse leermaterialen
– Bibliotheek (een flink deel van onze boekenbehoefte)
– Activiteiten: musea, ateliers, excursies, sport
– Af en toe een online platform of cursus voor een specifiek vak
– Kantoorbenodigdheden: papier, inkt, schriften
Wat we nauwelijks kopen: kant-en-klare curricula of grote methodepakketten. Dat kan, maar het is niet noodzakelijk.
Kosten per kind per jaar: een indicatie
| Categorie | Geschat per kind per jaar |
| Werkboeken / methodes | € 50 – € 200 |
| Bibliotheeklidmaatschap | Gratis – € 50 |
| Activiteiten en excursies | € 100 – € 400 |
| Online cursussen | € 0 – € 200 |
| Sport en verenigingen | € 200 – € 800 |
| Materialen (kunst, wetenschap) | € 50 – € 150 |
| Externe Plusklas | € 1200 |
Er zijn gezinnen die meer uitgeven, en gezinnen die het veel goedkoper doen. Het hangt sterk af van je aanpak.
Bespaartips die ik zelf gebruik
De bibliotheek is je beste vriend. Non-fictie, verhalen, naslagwerken — we halen elke week een stapel. Gratis, of bijna.
Tweedehands is prima. Werkboeken, atlassen, lesmateriaal — veel is via Marktplaats of thuisonderwijsgroepen heel betaalbaar te vinden. Zolang de antwoorden er nog niet in staan.
Deel met andere gezinnen. Materialen, uitjes, maar ook kennis. In de meeste regio’s zijn actieve thuisonderwijsgroepen.
Gebruik gratis bronnen. Khan Academy, YouTube, Canon van Nederland, Klokhuis — er is ontzettend veel gratis beschikbaar als je weet waar je moet zoeken.
Ga naar buiten. Natuur, stad, musea, markten — de wereld is het beste lesmateriaal en kost weinig.
Wat de overheid bijdraagt: niets (en waarom dat eigenlijk logisch is)
Thuisonderwijsgezinnen ontvangen geen vergoeding van de overheid. Terwijl ze per kind zo’n €5.000–€7.300 per jaar “besparen” voor het systeem. Als het kind een ‘rugzakje’ heeft, zijn de kosten nog hoger.
Ik vind dat eerlijk gezegd niet zo onlogisch. Geld voor thuisonderwijzers zou mensen met verkeerde motieven in de hand kunnen werken. Wat ik wél zou willen: dat sport, zwemles en culturele activiteiten betaalbaar blijven voor alle gezinnen. Maar dat is een politiek verhaal voor een andere dag.
→ Thuisonderwijs en toeslagen: waar heb je recht op?
→ Dagplanning thuisonderwijs: wat kost het aan tijd?