Kort samengevat
Je kind is pas leerplichtig vanaf de maand na zijn vijfde verjaardag. Toch komt de schoolvraag veel eerder op je af: met aanmeldbrieven, open dagen en vriendjes die op hun vierde naar groep 1 gaan. Wil je thuisonderwijs geven op grond van artikel 5 onder b, dan helpt het om dat vroeg te weten. In dit blog zie je de tijdlijn van 0 tot 5, en waarom één regel uit de Leerplichtwet zo belangrijk is voor ouders van jonge kinderen.
Als je net een baby hebt, is school waarschijnlijk wel het laatste waar je aan denkt. Je hoofd zit vol met voedingen, gebroken nachten en de vraag of dat ene rode vlekje wel normaal is. Onderwijs? Dat is iets voor later.
En toch wil ik je meenemen naar dat later. Niet om je onrustig te maken, maar juist om je rust te geven. Want als je thuisonderwijs overweegt, komt de schoolvraag eerder op je af dan je denkt. En sommige keuzes die je in die eerste jaren maakt, hebben gevolgen waar niemand je op wijst.
Dit is het eerste blog in een serie voor ouders van jonge kinderen. Samen lopen we de tijdlijn af, van de geboorte tot je eerste kennisgeving bij de gemeente.
Een eerlijke kanttekening vooraf: ik ben geen jurist en dit is geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie, neem dan contact op met de NVvTO.
De leerplicht begint bij 5, maar de schoolvraag niet
Volgens de Leerplichtwet moet je kind op een school staan ingeschreven vanaf de eerste schooldag van de maand na zijn vijfde verjaardag. Wordt je kind op 10 maart vijf, dan is het leerplichtig vanaf de eerste schooldag van april.
Vijf jaar klinkt ver weg. Maar in de praktijk gaan de meeste kinderen in Nederland op hun vierde al naar school, een vol jaar voordat het moet. En om op hun vierde te kunnen beginnen, worden ze vaak al rond hun derde aangemeld, soms nog eerder. Veel scholen en gemeenten sturen ouders daar zelf een brief over.
Voor de meeste ouders is dat een vanzelfsprekend moment. Voor jou, als je thuisonderwijs overweegt, is het het eerste moment waarop je bewust een andere keuze maakt. Het helpt enorm als je dan al weet waarom.
De valkuil: “we proberen school gewoon even”
Dit is het stuk dat ik iedere ouder van een jong kind zou willen vertellen.
Artikel 8 van de Leerplichtwet zegt dat je verklaring van overwegende bedenkingen niet geldig is als je kind in het jaar vóór je kennisgeving ingeschreven heeft gestaan op een school van de richting waartegen je bedenkingen hebt.
Dat geldt ook voor een kind van vier jaar in groep 1, dat nog helemaal niet leerplichtig is. Dat geldt zelfs voor een kind dat de school nog nooit bezocht heeft, maar wel 3 dagen vier jaar oud is…
Stel: je twijfelt nog, en je besluit je kind op zijn vierde “even te laten proberen” op de openbare school in je wijk. Het bevalt niet, en een paar weken later houd je je kind thuis en wil je toch thuisonderwijs gaan geven. Dan kun je in je kennisgeving geen bedenkingen meer aanvoeren tegen het openbaar onderwijs, want je kind zat daar het afgelopen jaar zelf op. Is dat de enige richting in je omgeving, of de school die het meest voor de hand ligt, dan sta je met lege handen.
Ik schrijf dit niet om je bang te maken, en ook niet om te zeggen dat school voor je kind op zijn vierde een slechte keuze is. Ik schrijf het omdat dit een keuze is die je bewust wilt maken, met kennis van de gevolgen. Niet een keuze waar je achteraf achter komt dat hij al voor je gemaakt is.
Goed om te weten: kinderopvang en peuteropvang zijn volgens de Leerplichtwet geen school. Die tellen voor artikel 8 dus niet mee.
De tijdlijn van 0 tot 5
Hoe ziet die voorbereiding er dan uit? Zo ongeveer:
0 tot 2 jaar: het gesprek
Dit is de mooiste fase om te beginnen, juist omdat er nog niets hoeft. Mijn man en ik voerden al lang voor de geboorte van onze oudste eindeloze gesprekken over hoe we het ouderschap zagen. Word je een helikopterouder, een vuurtorenouder of een hangmatouder? Wat is een kind eigenlijk? Wat willen we dat het ouderschap voor ons betekent? Wat betekent opvoeding, en wat betekent onderwijs? Die gesprekken bleken later het fundament onder onze keuze voor thuisonderwijs.
In Je levensovertuiging onderzoeken vind je journalvragen om dat gesprek te voeren, in vijf lagen. Je hoeft het niet in één keer te doen. Je hebt nu nog ruim de tijd.
Rond 2 tot 3 jaar: de eerste aanmeldbrief
Rond deze leeftijd komen vaak de eerste brieven en vragen. Van de gemeente, van scholen in de buurt, van het consultatiebureau of van andere ouders. Je bent niet verplicht je kind aan te melden bij een school voordat het leerplichtig is. Weet je nog niet wat je wilt, dan hoef je dus niets te doen. Maar het is wel een goed moment om met je partner te bespreken welke kant jullie op willen.
Rond 3 jaar: de scholen in kaart
Nu is het tijd om de scholen binnen redelijke afstand van je woning op te zoeken en te kijken welke richtingen er in jouw omgeving zijn. Hoe je dat aanpakt, en hoe je je eigen overtuiging naast die richtingen legt, lees je in Je bezwaren tegen de richting van scholen helder krijgen.
Rond 4 jaar: de keuze
Leeftijdsgenootjes gaan naar groep 1. Dit is het moment waarop artikel 8 echt gaat tellen. Weet je dat je misschien thuisonderwijs wilt geven op grond van artikel 5 onder b? Dan is het verstandig je kind niet in te schrijven op een school van een richting waartegen je bedenkingen hebt.
Uiterlijk een maand voor de leerplicht: je eerste kennisgeving
Je allereerste kennisgeving moet uiterlijk een maand voordat je kind leerplichtig wordt bij de gemeente binnen zijn. Daarna doe je de kennisgeving elk jaar opnieuw vóór 1 juli voor het daaropvolgende schooljaar, tot je kind 18 jaar is.
Een voorbeeld: je kind wordt op 10 maart 5 jaar. Het is leerplichtig vanaf de eerste schooldag van april. Je eerste kennisgeving moet dan uiterlijk begin maart binnen zijn. En vóór 1 juli van datzelfde jaar doe je al je tweede kennisgeving, voor het nieuwe schooljaar.
Waarom vroeg beginnen je rust geeft
Als je pas in actie komt wanneer de aanmeldbrief van een school op de mat valt, voelt het als een race. Je moet ineens je overtuiging verwoorden, scholen vergelijken, je familie uitleggen wat je van plan bent en een kennisgeving schrijven. Allemaal tegelijk, met een drukke peuter (en eventueel baby broertje of zusje) op schoot.
Begin je eerder, dan groeit het mee met je kind. De gesprekken voer je rustig op de bank na een lange dag. De scholen bekijk je eventueel als je kind drie is en je toch al nieuwsgierig bent. En tegen de tijd dat je eerste kennisgeving eraan komt, weet je precies waar je staat. Dan is die ene zin in je kennisgeving geen sprong in het diepe, maar de logische afronding van een lang en zorgvuldig proces.
In de volgende blogs van deze serie werk ik elke fase verder uit. Wil je de hele tijdlijn alvast op papier, om op de koelkast te hangen of in je map te bewaren? Download dan de gratis tijdlijn van 0 tot 5.
Veelgestelde vragen
Vanaf wanneer is mijn kind leerplichtig?
Vanaf de eerste schooldag van de maand na zijn vijfde verjaardag. Wordt je kind op 10 maart vijf, dan is het leerplichtig vanaf de eerste schooldag van april.
Moet ik mijn kind aanmelden bij een school als het drie is?
Nee. Aanmelden is geen plicht. Veel ouders doen het rond die leeftijd om zeker te zijn van een plek, maar wettelijk hoeft je kind pas vanaf de leerplicht op een school te staan, of moet je vóór die tijd een kennisgeving doen.
Wanneer moet ik mijn eerste kennisgeving doen?
Uiterlijk een maand voordat je kind leerplichtig wordt. Daarna doe je de kennisgeving elk jaar opnieuw vóór 1 juli, zolang je een beroep doet op de vrijstelling.
Mijn kind gaat naar de kinderopvang of peuteropvang. Is dat een probleem voor artikel 5 onder b?
Nee. Kinderopvang en peuteropvang zijn volgens de Leerplichtwet geen school. Artikel 8 gaat over plaatsing op een school, zoals een basisschool.
Wat als mijn kind al op zijn vierde naar school is gegaan?
Dan kun je in je kennisgeving geen bedenkingen aanvoeren tegen de richting van die school, als je kind er in het jaar vóór je kennisgeving op heeft gezeten. Tegen de andere richtingen in je omgeving kan dat wel. Lees meer in Mijn kind gaat al naar school, mag ik nog thuisonderwijs geven? en vraag bij twijfel advies bij de NVvTO.
Moet ik al weten welke levensovertuiging ik heb als mijn baby nog klein is?
Nee. Maar het is wel de mooiste tijd om erover na te denken en erover te praten, juist omdat er nog niets hoeft. Begin met de vragen uit Je levensovertuiging onderzoeken.