Die magische lichtjes in het donker, rode wangen van de kou en de spanning van langs de deuren gaan… Sint Maarten is bij uitstek een feest van de kinderen. Het is prachtig om te zien hoe hun beleving elk jaar met ze meegroeit. Van dreumesen met een schattig klein lampionnetje dat ze vol verwondering vasthouden, tot kleuters die luidkeels zingen en stuiteren van enthousiasme, en uiteindelijk weer terug naar de diepere magie van het licht en het delen.
Ik vertel je graag hoe wij dit feest vieren. Misschien haal je er inspiratie uit voor jullie eigen tradities thuis. Het is een klein inkijkje in ons gezinsleven, omdat ik denk dat veel ouders de wens herkennen: het creëren van warme, ritmische herinneringen voor je kinderen, zonder dat het direct doorslaat in overprikkeling of bergen snoep.
Samen lampionnen maken
We maken steevast samen met oma Ria (mijn moeder) een mooie lampion. Geen knipperend plastic exemplaar uit de speelgoedwinkel, maar echt even samen de tijd nemen om iets te creëren. Elk kind maakt een lampion op basis van wat het zelf graag wil, met mooi papier, karton en natuurlijke materialen. De één scheurt driftig stukjes vliegerpapier, de ander tekent zorgvuldig een patroon. Het gaat ons vooral om het proces en de aandacht voor elkaar. Eerlijk is eerlijk: ze worden elk jaar mooier <3.
De pompoen: van sfeerlicht tot soep
De herfst is voor ons niet compleet zonder het uithollen van een pompoen. Zodra de avond valt, staat deze met een (LED-)waxinelichtje erin te stralen bij de voordeur. Soms verhuist hij zelfs even naar binnen voor extra sfeer tijdens het avondeten. We houden ervan om alles te gebruiken: de pitten roosteren we in de oven met wat kruiden en van het vruchtvlees maken we een heerlijke, verwarmende (vegan) pompoensoep. Mjam!
Wat de gezichtjes betreft, proberen we de creativiteit van de kinderen te volgen. In 2021 zagen ze op de markt een pompoen met een griezelige sticker erop, en wilden ze per se precies zo’n gezichtje maken. Van mij hoeft dat gegriezel eigenlijk niet zo—ik houd meer van de zachte, vriendelijke sfeer—maar het enthousiasme van de kinderen is leidend. En het zag er ontzettend leuk uit!
In 2022 werd het weer een wat stoerdere pompoen met heel veel geboorde gaatjes. Wat een lol hadden ze met het zélf hanteren van de handboor. Dat soort kleine overwinningen en het vertrouwen om zelf gereedschap te mogen gebruiken, past helemaal bij hoe we het liefst opvoeden.
’s Avonds stond hij trots buiten voor de deur, met een bak mandarijntjes ernaast voor de momenten dat we zelf met de kindjes ons rondje liepen.
Langs de deuren: verbinding in de wijk
We hebben het geluk dat we in een heel fijne ecowijk wonen: Eva-Lanxmeer in Culemborg. De wijk is opgebouwd uit groene, autovrije hofjes, allemaal met een eigen bouwstijl. Ons hofje telt 33 huizen en het gemeenschapsgevoel is groot. De meeste buren doen vol overgave mee met Sint Maarten. Ze laten dit zien door een kaarsje, pompoen of lampion bij de voordeur te zetten.
Sommige buren zetten gewoon een schaal met snoepjes of mandarijntjes buiten, omdat ze zelf ook met hun kleintjes op pad zijn. Het is dan een uurtje lang een heerlijke, gezellige drukte met de circa 60 kinderen uit het hofje die in het donker rondscharrelen. Vanwege de privacy van de andere kinderen kan ik hier geen foto’s van delen, maar geloof mij: het is een schitterend, hartverwarmend en kleurrijk sprookje in het donker.
Maak je eigen traditie Woon je niet in een gebied waar Sint Maarten vanzelfsprekend is, maar wil je de magie wel graag met je kind ervaren? Gooi dan een berichtje in de buurt-app of doe ouderwets wat briefjes bij buren in de bus met de vraag of je langs mag komen. Vaak vinden mensen het ontzettend lief als er kleintjes een liedje komen zingen en halen ze met liefde wat lekkers (of rozijntjes!) in huis. Vraag ze om een lampje of kaarsje voor het raam te zetten; zo weet je precies waar je welkom bent en raakt je kind niet ontmoedigd door teleurstellende, dichte deuren.
Bewaak de prikkels Onthoud ook: kleine kinderen kunnen de magie van het lampionnetje aandoen, in het donker naar buiten mogen en liedjes zingen óók al waarderen als ze ‘maar’ bij drie deuren zingen. Het hoeft niet groots en meeslepend te zijn om magisch te voelen. Zo voorkom je dat een gezellige avond eindigt in tranen van vermoeidheid en overprikkeling.
Liedjes zingen
Samen zingen brengt ons helemaal in het ritme van het najaar. Er bestaan allerlei leuke, en als je het mij vraagt iets minder sfeervolle, Sint Maarten liedjes. Zo’n week of twee voor de elfde beginnen we er al mee en luisteren we ze bijvoorbeeld via dit album op Spotify.
De absolute favoriet en grappigste toevoeging van dit jaar was toch wel deze héle lange, waarbij vooral de laatste zinnen steevast voor gegiechel zorgen:
11 november is de dag, dat ik mijn lichtje, dat ik mijn lichtje,
11 november is de dag, dat ik mijn lichtje branden mag.
12 november is de dag, dan mag ik snoepen, dan mag ik snoepen,
12 november is de dag, dan mag ik snoepen de hele dag.
13 november is de dag, dan heb ik buikpijn, dan heb ik buikpijn,
13 november is de dag, dan heb ik buikpijn de hele dag.
14 november is de dag, dan wil ik sporten, dan wil ik sporten,
14 november is de dag, dan wil ik sporten de hele dag.
15 november is de dag, dan ben ik moe, dan ben ik moe,
15 november is de dag, dan ben ik moe de hele dag.
Voorleesboeken: het verhaal achter het feest
Om de kinderen goed voor te bereiden op wat we gaan vieren, lezen we graag boekjes voor. Een absolute aanrader voor op de seizoenstafel is het prentenboek Sint Maarten en het Beertje.
Het is een ontzettend lief en zachtaardig boekje, ideaal voor kinderen tot een jaar of zes. Het raakt precies aan de mooie, diepere waarden van Sint Maarten: het (uit)delen met anderen — net zoals de ridder die de helft van zijn mantel weggaf — en het brengen van warmte en licht nu de koude van de winter begint.
Hoe vieren jullie de overgang naar de donkere dagen thuis?
Op 11 november wordt er in delen van Nederland Sint Maarten gevierd. Waar ik het niet ken uit mijn eigen jeugd, is het wel een onderdeel van de jeugd van onze kinderen. Ik vertel je graag wat wij zo’n beetje doen, wellicht is het inspirerend.