Vergeten we soms niet hoe bijzonder de bibliotheek eigenlijk is? Tussen alle dure, overprikkelende gezinsuitjes door — hallo indoor speelparadijzen met hysterisch TL-licht en dure ranja — is de bieb een absolute verademing. Het is een van de beste uitjes die ik ken.
Gratis. Voor alle leeftijden. Het is warm, het is er relatief rustig, en je hoeft er helemaal niks. Je gaat naar binnen zonder uitgestippeld plan en komt naar buiten met een torenhoge stapel boeken die je niet had verwacht. En het mooiste? Niemand heeft er commentaar als je kind een uur lang alle prentenboeken uitgebreid bekijkt, om er vervolgens eentje te kiezen die je stiekem thuis al drie keer uit de kast hebt voorgelezen. Alles mag.
Wat de bibliotheek geeft
Keuzevrijheid zonder kosten
Kinderen ontwikkelen hun smaak door dingen te proberen. Maar nieuwe boeken aanschaffen is simpelweg duur, zeker als je er veel van leest. Het is ontzettend zonde als je een prachtig hardcover boek van twintig euro koopt, waarna je kind er na twee bladzijden achter komt dat het toch te spannend of te saai is.
Bij de bieb mag je kind alles uitproberen. Dat dikke boek over reptielen? Meenemen. Die graphic novel? Hup, in de tas. En als het na twee pagina’s toch niet leuk blijkt te zijn, is er geen sprake van verlies of frustratie. Je brengt het de week erop gewoon weer terug. Dat is precies wat intrinsiek leesplezier opbouwt: de absolute vrijheid om te snuffelen, te beginnen, zomaar weer te stoppen en iets compleet anders te proberen. Zonder dat het de portemonnee raakt.
Breedte en afwisseling
Als we naar de bibliotheek gaan, komen we zelden alleen met leesboeken thuis. We halen prentenboeken, weelderige kookboeken, stap-voor-stap knutselboeken, stripboeken en moppenboekjes. Ze pakken niet alleen wat ze al kennen, maar vallen soms voor een omslag van iets wat totaal buiten hun ‘normale’ interessegebied ligt. De bibliotheek laat heel laagdrempelig zien hoe immens groot en divers de wereld van boeken is.
Een kind dat alleen thuis boeken tot zijn beschikking heeft, leest wat er toevallig door de ouders in huis is gehaald. Een kind dat wekelijks door de bieb struint, ontdekt elke keer een nieuwe wereld.
Een uitje voor mama (en papa) ook
Ik zeg het maar eerlijk: de bibliotheek is er ook voor mij. Zodra de kinderen hun eigen hoekje hebben gevonden en op een zitzak neerploffen, heb ik even mijn handen vrij. Ik snuffel in de volwassenenhoek terwijl de kinderen hun eigen gang gaan.
Ik blader door tijdschriften, pak non-fictie boeken op die ik in de boekhandel nooit direct zou kopen, of neem zomaar een thriller mee. Soms neem ik iets mee dat flink tegenvalt, soms ontdek ik een pareltje dat ik niet meer los kan laten. Het is echt een uitje voor het hele gezin. Niet iets wat je even snel ‘voor de kinderen’ afvinkt.
Praktische tips
Ga regelmatig, niet af en toe
Een maandelijks (of nog zeldzamer) bibliotheekbezoek werkt vaak minder goed dan een wekelijks of tweewekelijks ritme. Kinderen die de bieb kennen als een vast onderdeel van hun week, gaan er heel anders, veel meer ontspannen, naartoe dan kinderen voor wie het een zeldzame, speciale gelegenheid is waarbij ze opeens ‘moeten’ presteren om het perfecte boek te kiezen. Is er vandaag niks leuks bij? Geen punt, volgende week zijn we er weer.
Laat het kind zelf kiezen
Dit is misschien wel de belangrijkste regel. Geen sturing, geen zuchten van “maar dat heb je al duizend keer gelezen” of “dat is toch nog veel te makkelijk voor jou.” Laat ze snuffelen. Het gekke boekje dat jij totaal niet begrijpt of stiekem lelijk geïllustreerd vindt, kan precies het verhaal zijn dat zij op dít moment nodig hebben om even in te verdwijnen.
Gebruik de app
De meeste bibliotheken hebben tegenwoordig een fantastische app waarmee je heel makkelijk digitale boeken en luisterboeken kunt lenen. Dit zit gewoon gratis bij je lidmaatschap inbegrepen. Het is een absolute lifesaver voor lange autoritten, of voor kinderen die om wat voor reden dan ook (bijvoorbeeld dyslexie of prikkelverwerking) liever luisteren of op een tablet lezen.
Vraag de bibliotheekmedewerker om hulp
Dit wordt nog altijd serieus onderschat. Bibliotheekmedewerkers zijn wandelende encyclopedieën als het op kinderboeken aankomt. Als jij naar de balie loopt en zegt: “Mijn kind van acht is dol op dieren, maar haat lange lappen tekst, wat raad je aan?”, dan toveren zij boeken tevoorschijn waar je zelf nooit op was gekomen. Ze kennen hun collectie van binnen en van buiten.
Neem een (grote) tas mee
Klinkt als een no-brainer, maar een goede, stevige tas (zoals een grote IKEA-shopper) maakt echt het verschil. Niks is zo vervelend als oncomfortabel proberen te balanceren met vijftien gladde kinderboeken die halverwege de fietstocht of wandeling op straat kletteren.
De kosten (of het gebrek eraan)
Een lidmaatschap kost voor kinderen tot 18 jaar helemaal niks in Nederland. Je kunt ze gratis lid maken, ze krijgen hun eigen pasje (wat ze vaak fantastisch vinden) en ze kunnen onbeperkt gratis boeken lenen. Geen verborgen abonnementen, geen credits die opraken.
Voor volwassenen verschilt de contributie per gemeente, maar gemiddeld kost het zo’n €35 tot €50 per jaar. Dat is nog geen vier euro per maand. Voor een gezin dat wekelijks gaat en stapels boeken, tijdschriften en luisterboeken verslindt, is dat zonder twijfel de allerbeste investering die je kunt doen.
Lees meer over lezen
→ Leesopvoeding: hoe maak je van je kind een lezer?
→ De beste e-reader voor kinderen
→ Luisterboeken voor kinderen