Mira kon “meer” gebaren voordat ze het woord kon zeggen.
Ze was negen maanden. Ze zat in haar stoel aan tafel, haar bord was leeg, en in plaats van huilen stak ze haar handje uit en bewoog ze ‘m naar boven. Meer. Ze wilde meer.
Ik weet nog hoe het voelde. Niet alleen praktisch — hoewel het dat ook was. Maar de verbazing. Ze kon zich al uitdrukken. Ze hoefde niet te huilen om begrepen te worden.
Uiteindelijk kon Mira meer dan 200 gebaren voordat ze goed leerde praten op haar 2e.
Waarom werkt gebaren met baby’s?
Baby’s begrijpen taal veel eerder dan ze die kunnen produceren. Een kind van acht maanden snapt al wat je zegt — maar de fijne motoriek voor spreken is er dan nog niet.
De handen zijn eerder klaar dan de mond. Grove motoriek ontwikkelt zich sneller dan de ingewikkelde spieren en coördinatie die nodig zijn voor spraak.
Gebarentaal sluit aan bij wat een baby al kan: handen bewegen. En het geeft hen iets om te doen met het begrip dat er al is.
Wat levert het op?
Minder frustratie
Een baby die niet begrepen wordt, huilt. Dat is de enige optie die ze hebben. Met een paar gebaren krijgen ze een andere optie. Dat geeft rust — voor hen én voor jou.
Eerder contact
Je leert je kind eerder kennen. Wat wil het? Wat voelt het? Gebarentaal maakt dat zichtbaar voordat woorden dat kunnen.
Een leuke anecdote: een kindje aan tafel zit wat te klungelen met bekertjes en kommetjes. Ineens gebaart het heel trots “paddenstoel” als het een kommetje omstekop op een bekertje zet. Je ziet dan dat ze verbanden maken en snappen dat een paddenstoel er net zo uit ziet. Terwijl paddenstoel écht te moeilijk zou zijn geweest om netjes uit te spreken als je net 1 bent!
Geen vertraging in spreken
Dit is de vraag die ouders het meest stellen. Het antwoord is simpel: nee. Onderzoek laat consistent zien dat baby’s die gebaren leren niet later gaan praten. Veel kinderen gaan juist eerder en meer praten, omdat ze al begrijpen hoe communicatie werkt. Ze leren eerder dat je iets gedaan kunt krijgen
Een gedeelde taal
Er is iets bijzonders aan een gebaar dat alleen jullie tweeën kennen. Mira en ik hadden een gebaar voor “ik hou van je” dat we gefluisterd konden zeggen vanuit de andere kant van de kamer.
Wanneer begin je?
Je kunt beginnen zodra je wilt — ook al reageert je baby er nog niet op.
Rond zes maanden is een goed moment om te starten. Baby’s beginnen dan meer te letten op handen en gezichten. De eerste gebaren die je terugkrijgt, zijn er meestal tussen de acht en twaalf maanden.
Sommige kinderen gebaren eerder, sommige later. Net als met praten: elk kind heeft zijn eigen tempo.
Welke gebaren begin je mee?
Begin klein. Drie tot vijf gebaren zijn genoeg om mee te starten. Voeg er langzaam meer bij als je kind reageert.
Eerste gebaren die het meest opleveren:
Let op: deze beschrijvingen zijn vrij beroerd. Zoek filmpjes bij bijvoorbeeld gebarencentrum.nl : daar heb je veel meer aan!
- Meer: alleen je wijsvinger uitsteken, de handpalm naar je toe, arm horizontaal voor je borst, beweeg je hand naar boven zodat je vinger naar het plafond wijst.
- Klaar: handen plat, handpalmen naar beneden begin met je handen tegen elkaar aan in het midden en beweeg ze horizontaal opzij.
- Eten: maak een vuist en beweeg die naar je hand toe
- Drinken: hand als beker naar je mond brengen, kantelend alsof je eruit drinkt
- Slaap: handpalm tegen wang, hoofd licht kantelen
Hoe leer je het je baby?
Consistent herhalen
Zeg het woord én maak het gebaar tegelijkertijd. Elke keer. Bij het eten, bij het slapen, bij het aankleden. Baby’s leren door herhaling.
Op het moment zelf
Gebaren werken het best als ze direct verbonden zijn aan de situatie. Gebaar “eten” als je het bord neerzet, niet tien minuten van tevoren.
Geduld
Je baby doet het gebaar misschien weken later terug. Of maanden. Of nooit — sommige kinderen gebaren weinig maar begrijpen alles. Dat is ook goed.
Zelf oefenen
Kijk filmpjes van de gebaren die je wilt leren. Het Gebarencentrum (gebarencentrum.nl) heeft een gratis woordenboek. Zoek op het woord, bekijk het filmpje, oefen voor de spiegel.
Babysign of gebaren uit de Nederlandse Gebarentaal?
Op internet vind je ook heel veel Baby Sign Language uit Amerika of Engeland. Ik raad je met klem aan om de gebaren uit de Nederlandse Gebarentaal te leren. Je woont hier, je kunt dan zelf ook gebaren gebruiken met Doven die je eventueel tegen komt en er spreekt respect uit als je de officiële gebaren gebruikt van het land waarin je woont in plaats van verzonnen gebaren.
Het mooie: echte NGT-gebaren zijn niet moeilijker dan verzonnen baby-gebaren. Ze zijn gewoon anders.
En als je kind ouder wordt?
Veel ouders stoppen met gebaren als hun kind begint te praten. Dat is logisch — de directe noodzaak valt weg.
Maar je kunt ook doorgaan. Een kleuter die gebaren kent, heeft een extra taal. Een kind dat “stil” en “wacht” en “ik hou van je” kan gebaren, heeft iets wat andere kinderen niet hebben.
En je hebt dan al een basis om samen verder te bouwen, als je dat wilt.
→ Gebarentaal leren: praktische gids voor beginners
→ 10 situaties waarbij gebarentaal super handig is
→ Terug naar het overzicht: gebarentaal voor iedereen